<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ბიეთის ხუაშის ორი წარწერა</title>
                <title xml:lang="en"></title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="en">Valeri Silogava</editor>
                <editor xml:lang="ka">ვახტანგ ბერიძე</editor>
                <editor xml:lang="en">Vakhtang Beridze</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG091</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ბიეთი</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en">Memorial</seg>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">ფილა</objectType>
                                    <objectType xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">Plaque</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                    <material xml:lang="en" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">Local stone</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="5">
                                        <seg xml:lang="ka">წარწერა ხუთსტრიქონიანია. ხუაშის ორი წარწერა ერთიმეორის მიყოლებით არის ამოკვეთილი.
                                    ორივეში დასახელებულია ვინმე ხუაში - სხვა წყაროებით უცნობი ქტიტორი</seg>
                                        <seg xml:lang="en"></seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                             <width/>
                                             <height/>
                                          </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                 <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height unit="cm">4-18</height>
                                </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace>
                                    <seg xml:lang="ka">ბიეთი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Bieti</seg>
                                </origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="1200" notAfter-custom="1400"
                                    evidence="context" datingMethod="#julian">XIII-XIV</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                <seg xml:lang="ka">ბიეთის ეკლესია</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Bieti Church</seg>
                                </placeName>
                                <!-- "41.743306, 43.105826"-->
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot">

                                <seg xml:lang="ka">ბიეთის ეკლესია</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Bieti Church</seg>
                                </placeName>
                                <idno/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg091.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ბიეთის ხუაშის ორი წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
      <div type="bibliography">

     <p><bibl n="1"><ptr target="#b149"/> ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 118-169</citedRange></bibl></p>
     <p><bibl n="2"><ptr target="#b152"/> ვახტანგ ბერიძე, სამცხის ხუროთმოძღვრება, XIII-XVI საუკუნეები, <citedRange>163-164</citedRange></bibl></p> 

            </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--"ქე ადდე ხში რლ ესე საყდარი ა[ღ]
                                                        [ე]
                            † წო ღთისმშბელო
                           მეოხ ეყავ ხშსა შვილი
                            თურთ ორთვე შინა ცხორებასა"-->

                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                                <w lemma="დიდება"><expan><abbr>ად</abbr><ex>ი</ex><abbr>დე</abbr></expan></w>
                                <persName type="local" key="ხუაში [ბიეთის მაშენებელი]"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>უა</ex><abbr>ში</abbr></expan></persName>
                                <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომე</ex><abbr>ლ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ესე">ესე</w>
                                <w lemma="საყდარ">საყდარი</w>
                                <w lemma="აღშენება"><expan><abbr>ა</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ღ</abbr></supplied><ex>აშ</ex>
                   <lb n="2" break="no"/><supplied reason="lost"><abbr>ე</abbr></supplied><ex>ნა</ex></expan></w>
                   <lb n="3"/>&#8224; <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თისმშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბელო</abbr></expan></w>
                    <lb n="4"/><w lemma="მეოხ-ყოფა">მეოხეყავ</w>
                                    <persName type="local" key="ხუაში [ბიეთის მაშენებელი]"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>უა</ex><abbr>შ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></persName>
                                    <w lemma="შვილ">შვილი
                    <lb n="5" break="no"/>თურთ</w> <w lemma="ორ"><expan><abbr>ორ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თვე</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="შინა">შინა</w>
                                        <w lemma="ცხორებასა">ცხორებასა</w>
                </ab>
              </div>

         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">ქრისტე, ადიდე ხუაში, რომელმაც ეს საყდარი ააშენა. წმიდაო ღვთისმშობელო, მეოხ-ეყავ ხუაშის შვილებითურთ ორივე სოფელში.</p>
             <p xml:lang="en"></p>
         </div>

            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">ბიეთის ტაძარი წინუბნისწყლის ხეობაში მდებარეობს. სოფელი ბიეთის სახელწოდებით არ არსებობს - ეს სახელი მხოლოდ ტაძარს ჰქვია.
                    ექვთიმე თაყაიშვილი წარწერაში მოხსენიებულ ხუაშის ხვაშაქად კითხულობდა და მას თამარ მეფის თანამედროვე ხუაშაქი ცოქალთან (ქართლის ერისთავთ ერისთავის რატის დედა) აიგივებდა.
                                თუმცა, ვახტანგ ბერიძე მიიჩნევს, რომ ტაძრის ხუროთმოძღვრება, დეკორატიული მორთულობა და წარწერის პალეოგრაფია აშკარად თამარის პერიოდზე გვიანდელია.
                                გიორგი ბოჭორიძე ამ სახელს კითხულობს, როგორც ხოშა.

                       ბიეთის ტაძრის ნანგრევებში არსებულ ქვებზე რამდენიმე წარწერაა. ისინი ქრონოლგიურად ორ ჯგუფად იყოფა. პირველია
                                XIII-XIV სს. მეორეა თარიღიანი წარწერა 1493 წლისა, ამოკვეთილი ტაძრისათვის მიშენებულ ეკვდერის კედელზე. მასში აღნიშნულია, რომ ვინმე ზაალ თოჴასძეს ეს ეკვტერი
                                აუშენებია „მშობელთა და [ჩემთა] მიცვალებულთათვის“. მაშასადამე, ვალერი სილოგავას აზრით, აქ კიდევ ერთხელ დასტურდება, რომ ეკვდერი ეკლესიაში მიცვალებულთა
                                დასაკრძალავი ადგილი იყო.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
