<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">საფარის წმ. გიორგის ეკლესიის გრიგოლ ნაფშუენისძის წარწერა (I)</title>
                <title xml:lang="en"></title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="en">Valeri Silogava</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG096</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>საფარა</collection>
                    </msIdentifier>
                     <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en">Building</seg>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483">ფასადი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="11">
                                        <seg xml:lang="ka">
                                            წარწერა თერთმეტსტრიქონიანია.
                                        იგი შესრულებულია საფარის წმ. გიორგის სახელობის საშუალო ზომის დარბაზულ ეკლესიაზე, დასავლეთ
                                შესასვლელის ზემოთ, მაღლა, სხვებისაგან განსხვავებული ფერის ერთიმეორის ზემოთ შემოდგმულ ფილებზე</seg>
                                        <seg xml:lang="en"></seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width/>
                                         <height/>
                                        </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                 <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                               <height></height>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace>
                                    <seg xml:lang="ka">საფარა</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara</seg>
                                </origPlace>
                                 <origDate notBefore-custom="1400" notAfter-custom="1500" precision="medium"
                                    evidence="context" datingMethod="#julian">XV</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                    <seg xml:lang="ka">საფარის წმ. გიორგის ეკლესია</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara St. George church</seg>
                                </placeName>
                                <!-- "41.602116, 43.031036"-->
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot">
                                    <seg xml:lang="ka">საფარის წმ. გიორგის ეკლესია</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Sapara St. George church</seg>
                                </placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg096.jpg">
                <desc xml:lang="ka">საფარის წმ. გიორგის ეკლესიის გრიგოლ ნაფშუენისძის წარწერა I</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

        <p><bibl n="1"><ptr target="#b149"/> ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 118-169</citedRange></bibl></p>

            </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--  "† სხლთა ღს || თა მე საფრ[ი]
                                სა მძღმ||ნ გგლ ნაფშუენს
                                ძემნ აქა და || მკჳდრბლთა
                                წთა მმთა აღჳ||შნე მცირედი
                                ესე ეგჳტრი სჴს || ენბლდ ცდვი
                                ლისა  სლ | ისა | ჩმისა რა
                                ღნმხბ || ითა
                                წისა  და ოდაბნოთ გნმანთლბელ[ი]
                                სა საბასითა დღსა მს დიდსა გნკი
                                თხვისსა მიჴსნს მარცხნეთგნ დ
                                ა მრჯჱნეთა მთ მისთა თა აღმრცხოს"-->

                <ab>
                   <lb n="1"/>&#8224;<w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                     <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთი</ex><abbr>ს</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                     <w lemma="მე">მე</w>
                                     <persName type="local" key="გრიგოლ ნაფშუენისძე [საფარის წმ. გიორგის ეკლესიის მოძღვარი]"><placeName nymRef="საფარა" type="monastery"><expan><abbr>საფ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ი</abbr></supplied>
                   <lb n="2" break="no"/><abbr>სა</abbr></expan></placeName>
                                    <roleName nymRef="მოძღუარ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ძღ</abbr><ex>უარ</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></roleName>
                                    <expan><abbr>გ</abbr><ex>რი</ex><abbr>გ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ლ</abbr></expan>
                                    <expan><abbr>ნაფშუენ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს
                   <lb n="3" break="no"/>ძემ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan> </persName>
                                    <w lemma="აქა">აქა</w>
                                    <w lemma="დამკჳდრებულ"><expan><abbr>დამკჳდრ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლთა</abbr></expan></w>
                   <lb n="4"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="მამა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                     <w lemma="აღშენება"><expan><abbr>აღ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ჳშ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნე</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="მცირე">მცირედი</w>
                   <lb n="5"/><w lemma="ესე">ესე</w>
                                <w lemma="ეგუტერ"><expan><abbr>ეგ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ჳტ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                                <w lemma="სახსენებელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჴსენ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ცოდვილ"><expan><abbr>ც</abbr><ex>ო</ex><abbr>დვი
                   <lb n="6" break="no"/>ლისა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლისა</abbr></expan></w>
                                    | <w lemma="ჩემი"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მისა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="რაჲთა"><expan><abbr>რ</abbr><ex>აჲთ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                   <lb n="7"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="მეოხება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ეო</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბითა</abbr></expan></w>
                   <lb n="8"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                                    და
                                <w lemma="უდაბნო"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>დაბნოთ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="განმანათლებელ"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნმან</abbr><ex>ა</ex><abbr>თლ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბელ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ი</abbr></supplied>
                   <lb n="9" break="no"/><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <name nymRef="საბა განმანათლებელი" type="saint">საბასითა</name>
                                    <w lemma="დღე"><expan><abbr>დღ</abbr><ex>ე</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="იგი"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                                <w lemma="დიდ">დიდსა</w>
                                <w lemma="განკითხვა"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნკი
                   <lb n="10" break="no"/>თხვის</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ჴსნა"><expan><abbr>მიჴსნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                                 <w lemma="მარცხენა"><expan><abbr>მარცხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნეთ</abbr><ex>ა</ex><abbr>გ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                დ
                   <lb n="11" break="no"/>ა
                                    <w lemma="მარჯუენა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რჯ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ჱნეთა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="იგინი"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="მისნი">მისთა</w>
                                    <w lemma="თანა"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ან</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="აღრაცხვა"><expan><abbr>აღმრ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ცხოს</abbr></expan></w>
                   </ab>
               </div>
         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">† ღმრთის სახელით მე, საფარის მოძღვარმა, გრიგოლ ნაფშუენისძემ, აქ დამკვიდრებულ წმინდა მამებს ავუშენე ეს პატარა ეკუდერი ჩემი ცოდვილი სულის
                 სახსენებლად, რათა ღმერთმა წმიდა და უდაბნოს განმანათლებელი საბას მეოხებით დიდი განკითხვის დღეს მიხსნას მარცხენეთაგან და მარჯვენეთა შორის აღმრაცხოს.</p>
         </div>

               <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">საფარის მონასტერი ძველი დროიდანვე სხვადასხვა დანიშნულების 12 ნაგებობისაგან შედგებოდა. მათ შორის მთავარია წმ. საბას
                   სახელობის ტაძარი, აგებული ბექა სამცხის სპასალარისა და მანდატურთუხუცესის მიერ XIII-XIV სს. მიჯნაზე. საფარაში ამაზე ძველი ეკლესიაც არსებობს, X ს-ის
                   ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი, რომელსაც ჩრდილოეთიდან მიდგმული აქვს ზემოხსენებული წმ. საბას ტაძარი. წარწერაში მოხსენიებული
                   წმ. საბას საფუძველზე ვახტან ბერიძემ მიიჩნია, რომ წმინდა გიორგის ტაძარი, რომელზეც ეს წარწერაა შესრულებული, აგებულია წმ. საბას ტაძრის
                   აშენების შემდეგ, ანუ XIV ს-ის პირველი ათეულის მომდევნო დროს (ვ. ბერიძე, სამცხის ხუროთმოძღვრება, XIII-XVI საუკუნეები, თბ.1955, 58).
                   ვალერი სილოგავას აზრით, ეკლესიის აშენებისა და წარწერის შესრულების
                   ზედა თარიღი XVI ს-ის მიწურულით უნდა განისაზღვროს, როდესაც აქაურობის ინტენსიური გათათრება დაიწყო და, ცხადია,
                    ახალ ეკლესიას არავინ ააშენებდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ თათრობის კვალი ეკლესიის წარწერებში არ ჩანს. ამიტომ მკვლევარი ასკვნის, რომ
                    ყველაზე მისაღები, ოპტიმალური თარიღი წმ. გიორგის ეკლესიისა და მისი წარწერებისათვის შეიძლება იყოს XV საუკუნე.
               </p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
