<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> 

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">საფარის წმ. საბას ტაძრის თორნიკის, ტაბარის და ლაშხის წარწერა</title>
               <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
            </titleStmt>           
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                
                 <idno type="filename">ECG124</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>საფარა</collection>
                    </msIdentifier>                  
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">შემომწირველთა</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483">ფასადი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>                                   
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="2"><seg xml:lang="ka">წარწერა ორსტრიქონიანია</seg>
                                       <dimensions unit="cm">
                                         <width/>
                                         <height/> 
                                        </dimensions>  
                                    </layout>                                   
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>                        
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა, კიდურწაისრული</seg>
                             <height/> 
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">საფარა</seg></origPlace>
                                 <origDate notBefore-custom="1200" notAfter-custom="1300" precision="medium" 
                                    evidence="context" datingMethod="#julian">XIII</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"><seg xml:lang="ka">საფარის მონასტრის წმ. საბას ტაძარი</seg></placeName>
                                <!-- "41.602116, 43.031036"--> 
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>                                
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">საფარის მონასტრის წმ. საბას ტაძარი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance> 
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, 
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>       
    </teiHeader>
  <!-- <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg124.jpg">
                <desc xml:lang="ka">საფარის წმ. საბას ტაძრის თორნიკის, ტაბარის და ლაშხის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile> -->
    <text>
        <body>               
             <div type="bibliography">
               
   <p><bibl n="1"><ptr target="#b149"/> ვალერი სილოგავა, სამცხის ლაპიდარული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 118-169</citedRange></bibl></p>
              
            </div>
               
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                
                        <!-- "ო შნ თრკა ტბრ ლშჴ
                              ჯრჲ შმსწრა დდ"--> 
                                                            
                <ab>
                   <lb n="1"/><w lemma="უფალ"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ფალო</ex></expan></w> 
                              <w lemma="შეწყალება"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეიწყალე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w> 
                              <persName type="local" key="თორნიკე"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr><ex>ნი</ex><abbr>კა</abbr></expan></persName> 
                              <name type="local" key="ტაბარ"><expan><abbr>ტ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რ</abbr></expan></name> 
                              <name type="local" key="ლაშჴ"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>შჴ</abbr><ex>ი</ex></expan></name>
                   <lb n="2"/><w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რჲ</abbr></expan></w> 
                              <w lemma="შეწირვა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სწ</abbr><ex>ი</ex><abbr>რა</abbr></expan></w> 
                              <w lemma="დიდ"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex></expan></w>
                   </ab>
               </div>   
            
         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">უფალო, შეიწყალე თორნიკა, ტაბარ, ლაშჴი - დიდი ჯუარი შემოსწირეს.</p>
         </div>    
                             
               <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">საფარის მონასტერი ძველი დროიდანვე სხვადასხვა დანიშნულების 12 ნაგებობისაგან შედგებოდა. მათ შორის მთავარია წმ. საბას
                   სახელობის ტაძარი, აგებული ბექა სამცხის სპასალარისა და მანდატურთუხუცესის მიერ XIII-XIV სს. მიჯნაზე. საფარაში ამაზე ძველი ეკლესიაც არსებობს, X ს-ის
                   ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი, რომელსაც ჩრდილოეთიდან მიდგმული აქვს ზემოხსენებული წმ. საბას ტაძარი. 
                   საფარის წმ. საბას ტაძრის დასავლეთის შესასვლელის დიდი ზომის არქიტრავზე ქვემოდან ზემოთ
                                ერთმანეთის თანმიმდევრობით ამოკვეთილია სამი წარწერა-საბუთი. ზემოდან პირველი წარწერა არის ოქროპირ გაბეცასძის მიერ ეკლესიის 
                                ქვის ფილებით გადასახურად 120 ბოტინატის შეწირვის შესახებ, მეორე - იოვანე ღვიას შვილის წარწერა, 
                                ხოლო მესამე - გიორგი მალეს წარწერა კარის შეწირვის შესახებ. ამ სამი წარწერის გაგრძელებად, მათ მარჯვნივ, ტაძრის კედელზე, იმავე ხელით, ოღონდ
                                უკვე კედელში ჩასმულ ქვის ფილაზე ამოკვეთლია თორნიკის, ტაბარის და ლაშხის წარწერა.
                   თორნიკა, ტაბარ და ლაშჴის წარწერაში ტაძრის შეწირულობაზეა საუბარი. სამ დასახელებულ პირს, როგორც ჩანს, უკვე აშენებული ტაძრის გამშვენებაში 
                   მიუღია მონაწილეობა, მათ ტაძრისათვის დიდი, ალბათ, საკურთხევლის წინ დასადგმელი, ცხადია, ჭედურობით შემკული ჯვარი შეუწირავთ. მართალია, წარწერა ენობრივად 
                   მთლად გამართული არ არის - ზმნა („შემოსწირა“) მრავლობითის ნაცვლად მხოლობითშია დასმული, თუმცა, ვალერი სილოგავას აზრით, სამივე პირს შეეხება. ნიშანდობლივია,
                   რომ ენობრივად ასეთივე გაუმართავია ოქროპირ გაბეცასძის წარწერა ეკლესიისათვის 120 ბოტინატის შეწირვის შესახებ, სადაც, ასევე, ზმნა ნაცვლად პირველი პირისა, მესამე პირშია
                   („შემოსწირა“) წარმოდგენილი. საინტერესოა ტაძრისათვის ჯვრის შემწირველ პირთა სახელები: თორნიკა თორნიკეს კნინობითი ფორმაა, ტაბარ ქართულ ონომასტიკაში უცნობია, ხოლო 
                   ლაშჴი რაჭაში გავრცელებული გვარია - ლაშხიშვილების (ძველი დაწერილობით - ლაშჴიშვილების) ეპონიმია. 
                  </p>                
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>