<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">საამშენებლო წარწერა ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის მოსახსენებლით</title>
                <editor xml:lang="ka">გიორგი ოთხმეზური</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                <idno type="filename">ECG225</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                        დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                            დმანისი
                        </collection>
                    </msIdentifier>

                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1402">ბალავარი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1338">ქვა</material>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>160</width>
                                        <height>60</height>

                                      <!-- <width>160</width>
                                        <height>57</height>

                                        <width>160</width>
                                        <height>57</height>

                                        <width>106</width>
                                        <height>44</height> -->
                                    </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout>
                                   <seg xml:lang="ka">ეკლესიის შესასვლელი კარის თავზე ჩადგმულ სამ გამყოფილებიან დიდ ბალავრის ქვაზე ოთხი წარწერაა ამოკვეთილი: 1) მარცხენა განყოფილებაში ამოკვეთილია
                                   5 სტრიქონიანი წარწერა, 2) ქვის შუა განყოფილებაში, ჯვრის ორივე მხარეს, მკლავებს ზემოთ ამოკვეთილია წმინდანის სახელი, ვისი სახელობისაცაა ეკლესია,
                                   1 სტრიქონად. 3) იგივე განყოფილებაში, ჯვრის ორივე მხარეს, მკლავებს ზემოთ ამოკვეთილია 5 სტრიქონიანი წარწერა. 4) ქვის მარჯვენა
                                   განყოფილებაში, მთელ სიგრძეზე ამოკვეთილია საამშენებლო შინაარსის წარწერა, 7 სტრიქონად.</seg>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>62</width>
                                        <height>43</height>

                                       <!-- <width>17</width>
                                        <height>54</height>

                                        <width>67</width>
                                        <height>33</height>

                                        <width>77</width>
                                        <height>44</height> -->
                                    </dimensions>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა.
                                ქარაგმის ნიშნად გამოყენებულია <rs type="execution">კიდურწაისრული</rs> სწორი, გრძელი, განივი ხაზი.</seg>
                                <dimensions unit="cm">
                                    <height>4-10; 2-8 (IIIსტრ.); 5-10; 4-7; 4-6</height>
                                </dimensions>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote>
                               <seg xml:lang="ka">ფილას ირგვლივ ორმაგი ლილვის ოთხკუთხა ჩარჩო შემოუყვება, ხოლო მისი ზედაპირი ვერტიკალური ლილვებით სამად არის დაყოფილი.
                               შუაში გამოსახულია ოთხსაფეხურიან სადგარზე აღმართული დიდი ზომის მონუმენტური ჯვარი, მკლავების ოდნავ გაფართოებული ბოლოებით.</seg>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <origin>
                            <origPlace><seg xml:lang="ka">დიდი გომარეთი</seg></origPlace>
                            <origDate>1034</origDate>
                        </origin>

                        <provenance type="observed">
                            <placeName type="modernspot"><seg xml:lang="ka">დიდი გომარეთის წმ. მარიამის ეკლესია</seg></placeName>
                            <rs type="circumtances"/>
                        </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
    </teiHeader>


    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg225.jpg">
                <desc xml:lang="ka">კუხის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>



    <text>
        <!--
        1.ქ(რისტ)ე, მე(უ)ფ(ე)ო
        2.დ(იდე)ბ(ისა)ო, ა(დი)დ(ე)ნ
        3.ლ(ი)პ(არი)ტ ე(რისთავთ)-ე(რისთავი)
        4.და შვ(ი)ლნი
        5.მისნი
        -->
        <body>

            <div type="bibliography">

                <p><bibl n="1"><ptr target="#b7"/> გიორგი ოთხმეზური, დმანისი, ქვემო ქართლის ეპიგრაფიკული კორპუსი, I, <citedRange>119-121</citedRange>, თბილისი, 2018</bibl></p>
                <p><bibl n="2"><ptr target="#b213"/> დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები ქვემო ქართლის ისტორიული გეოგრაფიიდან, <citedRange>107</citedRange> თბილისი, 2014</bibl></p>
                <p><bibl n="3"><ptr target="#b212"/> Е. Такайсшвили, Археологические екскурсии разыскания и заметки, IV <citedRange>86</citedRange>, Тб. 1913</bibl></p>
                <p><bibl n="4"><ptr target="#b216"/> გიორგი ოთხმეზური, დმანისის რაიონის ეპიგრაფიკული ძეგელები (წარწერების მიმოხილვა და ისტორიული ექსკურსი), <citedRange>23</citedRange>, თბილისი, 2016</bibl></p>
                <p><bibl n="2"><ptr target="#b218"/> ვ. სილოგავა, ქვემო ქართლის წარწერები<citedRange>243</citedRange>, თბილისი, 2000</bibl></p>
            </div>

         <div type="edition" xml:lang="ka" xml:space="preserve" ana="mtavruli">
            
                <ab>
                    <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                               <w lemma="მეუფე"><expan><abbr>მე</abbr><ex>უ</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                    <lb n="2"/><w lemma="დიდება"><expan><abbr>დ</abbr><ex>იდე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ისა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                               <w lemma="ადიდებს"><expan><abbr>ა</abbr><ex>დი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                    <lb n="3"/><persName type="local" key="ლიპარიტ IV ბაღვაში" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ბაღვაში_ლიპარიტ_(IV)"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>პ</abbr><ex>არი</ex><abbr>ტ</abbr></expan>
                               <roleName nymRef="ერისთავთ-ერისთავ"><expan><abbr>ე</abbr><ex>რისთავთ</ex><abbr>ე</abbr><ex>რისთავი</ex></expan></roleName></persName>
                    <lb n="4"/>და
                               <w lemma="შვილ"><expan><abbr>შვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ლნი</abbr></expan></w>
                    <lb n="5"/><w lemma="მის">მისნი</w>
                 
                        <lb n="1"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></w>
                        <name nymRef="მარიამ ღვთისმშობელი"><expan><abbr>მ</abbr><ex>არია</ex><abbr>მ</abbr></expan></name>

            
                             <lb n="1"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                             <w lemma="დიდება"><expan><abbr>ად</abbr><ex>იდ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                             <lb n="2"/><w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლი</abbr></expan></w> <w lemma="დიდ"><expan><abbr>დი
                             <lb n="3" break="no"/>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                             <lb n="4"/><persName type="local" key="ლიპარიტ IV ბაღვაში" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ბაღვაში_ლიპარიტ_(IV)"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>პ</abbr><ex>არი</ex><abbr>ტ</abbr></expan>
                             <lb n="5"/><roleName nymRef="ერისთავთ-ერისთავ"><expan><abbr>ე</abbr><ex>რისთავთ</ex><abbr>ე</abbr><ex>რისთავისა</ex><abbr>ჲ</abbr></expan></roleName></persName>
                 
                         <lb n="1"/><w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                   <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex>
                         <lb n="2" break="no"/><abbr>სა</abbr><ex>ჲთა</ex></expan></w>
                                    <w lemma="დებს"><expan><abbr>და</abbr><ex>იდ</ex><abbr>ვა</abbr></expan></w>
                         <lb n="3"/><w lemma="ბალავარ"><expan><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ავა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ესე">ესე</w>
                                    <w lemma="ადიდებს"><expan><abbr>ა
                         <lb n="4" break="no"/>დ</abbr><ex>იდ</ex><abbr>ენ</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                    <roleName nymRef="ერისთავთ-ერისთავ"><expan><abbr>ე</abbr><ex>რისთავთ</ex><abbr>ე</abbr><ex>რისთავის</ex></expan></roleName>
                         <lb n="5"/><persName type="local" key="ლიპარიტ IV ბაღვაში" ref="http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ბაღვაში_ლიპარიტ_(IV)"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>პ</abbr><ex>არი</ex><abbr>ტ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr></expan></persName>
                                    <w lemma="უფლობა"><expan><abbr>უ</abbr><ex>ფ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ას</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                         <lb n="6"/><rs type="date"><w lemma="ქორონიკონ"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr><ex>ონი</ex><abbr>კ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ნი</abbr></expan></w>
                         <lb n="7"/><w lemma="">იყო</w>
                                <num value="1032">სმიბ</num></rs>
                         </ab>
            

            </div>



                <div type="translation"/>

                <div type="commentary">
                    <p xml:lang="ka">წარწერა გაცხოველებული იყო სინგურით.
                       ბალავრის ქვაზე მოთავსებული წარწერები გაერთიანებულია ერთ დიდ სათაურში: „საამშენებლო წარწერა ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის მოსახსენებლით“,
                       მაგრამ ოთხივე წარწერას აქვს ცალკე სათაურები: 1)„ ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავისა და მისი შვილების სადიდებელი წარწერა“, 2) „წმ. მარიამის წარწერა“,
                       3) „ერისთავთ-ერისთავის ლიპარიტ III რატის ძის მოსახსენიებელი წარწერა“, 4) „ლიპარიტ IV ერისთავთ-ერისთავის სადიდებელი წარწერა“.
                       დაზიანება: წარწერის ქვა და შესაბამისად წარწერა დაზიანებული არ არის. მარჯვენა ნაწილში წითელი საღებავი თითქმის აღარ შეიმჩნევა.
                       წარწერას ახლავს თარიღი: ქორონიკონი სნდ (254+780=1032)
                       პირველი წარწერის მესამე სტრიქონში ვ. სილოგავა კითხულობს: ე(რისთავთა) ე(რისთავი), ეპისკოპოსი ზენონი კი მეოთხე სტრიქონში კითხულობს: შუილნი.
                       მეორე წარწერაში  დ. ბერძენიშვილი კითხულობს: მამაა. მესამე წარწერის მეორე-მესამე სტრიქონში ვ. სილოგავა კითხულობს: დიდისა, მეხუთეში - ე(რისთავთა) ე(რისთავისა)ჲ;
                       ეპისკოპოსი ზენონი მეორე სტრიქონში კითხულობს: ასული, მეოთხე წარწერის პირველ-მეორე სტრიქონებში ეპისკოპოსი ზენონი კითხულობს: ღმრთისათა,
                       მეორეში - დაიდუა; ეპისკოპოსი ზენონი, დ. ბერძენიშვილი და ექ. თაყაიშვილი მეხუთე სტრიქონში კითხულობენ: უფლებასა; ექ. თაყაიშვილი და დ. ბერძენიშვილი
                       პირველ-მეორე სტრიქონებში კითხულობენ: ღმრთისა; ვ. სილოგავა მესამე სტრიქონში კითხულობს: ბ(ა)ლ(აჰვა)რი, მეოთხეში - ე(რისთავთა) ე(რისთავის), მეექვსეში - ქრ(ონი)კ(ო)ნი</p>
                </div>

        </body>
    </text>
</TEI>
