<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">საამშენებლო წარწერა თევდორესი</title>
                <editor xml:lang="ka">გიორგი ოთხმეზური</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                <idno type="filename">ECG247</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                        დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                    <collection>
                        დმანისი
                    </collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka">ბალავარი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1338">ქვა</material>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>137</width>
                                        <height>76</height>
                                    </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                            <layoutDesc>
                                <layout>
                                    <seg xml:lang="ka">შესრულებული იყო მონსატრის მთავარი ეკლესიის სამხრეთ კარიბჭის თავზე მდებარე კარგად დამუშავებულ ბალავრის ქვაზე, 9 სტრიქონად.
                                       პირველი 3 სტრიქონი მოთავსებულია ნახევარწრიული ჩაღრმავების გარშემო, თაღის მსგავს ამობურცულ ნაწილზე. ხოლო დანარჩენი
                                      6 სტრიქონი თაღში მოქცეულ ნახევარსფეროსებრ ჩაღრმავებაში.</seg>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>120</width>
                                        <height>52</height>
                                    </dimensions>
                                </layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs>. ქარაგმის ნიშანი - <rs type="execution">კიდურწერტილოვანი</rs>, კლაკნილი, განივი, ასევე მცირე ხაზი. გრძელი სწორი განივი ხაზი გამოყენებულია
                                    თამარის სახელის ქარაგმის ნიშნად. განკვეთილობის ნიშანი - ორწერტილი თითქმის ყველა სიტყვას შორის (მხოლოდ IV-IX
                                    სტრიქონებში). გვხვდება რამდენიმე ლიგატურაც.</seg>
                                <dimensions unit="cm">
                                    <height>1,5-4,2</height>
                                </dimensions>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote>
                                <seg xml:lang="ka">წარწერას ნახევარწრიული ჩაღრმავების გარშემო აქვს, თაღის მსგავსი ამობურცული ნაწილი, რომელიც ბერძნულ ომეგას ჰგავს.</seg>
                            </decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <origin>
                            <origPlace>ქციის ხეობა</origPlace>
                            <origDate notBefore="1188" notAfter="1206">XII-XIII</origDate>
                        </origin>
                        <provenance type="observed">
                            <placeName type="found">ლიპარიტის უბნის მონასტრის („ლამაზ-საყდარი“) მთავარი ეკლესია</placeName>
                            <placeName type="modernSpot">სემ (სსმ)</placeName>
                            <rs type="circumstances"/>
                            <idno/>
                        </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
    </teiHeader>
    <!--
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="tskise_01.jpg">
                <desc xml:lang="ka">წყისეს წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile> -->

    <text>
        <!--
        1.ქ. სახ(ელი)თა ღ(მრთ)ის(აჲ)თა და მ(ეო)ხ(ე)ბითა ყ(ოვლა)დ წ(მიდ)ისა ღ(მრთ)ისმშ(ო)ბლ(ი)ს(აჲ)თა და ყ(ოველ)თა წ(მიდა)თა მის[თ](ა)თა,
        მე, თ(ევდორ)ე [იო]დ[ო]მისძე ღირს ვიქმ(ე)[ნ] [აღშ(ე)ნ(ე)ბ(ა)დ]
        2.ს(ა)ყდრ(ი)სა ყ(ოვლა)დ წ(მიდ)ისა ღ(მრთ)ისმშ(ო)ბ(ე)ლის(ა)სა.
        ა(დი)დ(ე)ნ და და(ამყარენ) ღ(მერთმა)ნ მეფობ(ა)სა თა[მ](ა)რ და და(ვი)თი[ს](ა), ს[ა]ლ(ო)ცველ(ა)დ ჩ(ე)მთ(ჳ)ს, მშ(ო)ბ(ე)ლთა და [ძმ(ა)თა ჩ(ე)მთათ(ჳ)ს].
        3.ქ. ჵ ყ(ოველ)თა უმ(ე)ტ(ე)სო, უფრ(ო)ს(ა)დ კ(ურთ)ხ(ეუ)ლო დ(ე)დ(ო)ფ(ა)ლო,
        რ(ომელმა)ნ ჰშ(ე)ვ ქ(რისტ)ე ღ(მერ)თი, შ(ე)იწ(ი)რე ჩ(ე)მგ(ა)ნ თ(ევოდორ)ეს მ(იე)რ აღშ(ე)ნ(ებულ)[ი] [ე]სე [ს](ა)ყდ(ა)რი და საწუთ(ო)სა ამ(ა)ს [ძმით(უ)რთ მის(ა)ფ(ა)რველე],
        4.ხ(ოლო) ს(აუ)კ(უ)ნ(ო)სა მ(ეო)[ხ] [დ(ა) მ]ოხ(ვ)აიშნე [გვ(ე)ქ][მ]
        5.ენ: წ(ინაშ)[ე] [ძ]ისა შ(ე)ნისა, რ(აჲთ)ა აჴო[ც][ნ](ე)ს
        6.ყ(ოველ)ნი ბ[რ(ა)ლნ][ი] [ჩ](ე)მნი და ს(უ)ფ(ე)ვ(ა)სა [მ][ა][ს]ა მი
        7.მონ[ა]სეო (?). _ წ. ი~ლ (!) წ(მიდა)თა წ(ინას)წ(არმეტ)ყ(ვე)ლ[თ][ა] ქ(ა)დ(ა)გ(ე)ბ(უ)ლო,
        8.ჵ დ(ე)დ(ა)ო ღ(მრთ)ის(ა)ო, ბჭ(ე)დ დაკრძ(ა)ლ(უ)ლ(ა)დ, კიბ(ე)[დ], სასაკმ(ე)ვლ(ე)დ,
        9.ს(ა)ყდ(რა)დ, ს(ა)ს(ა)ნთლ(ე)დ, კ(უჱ)რთხ(ა)დ აღყვ(ავე)ბ(უ)ლ(ა)დ, თ(ი)რ ს(ა)ყ[დ](ა)რი შეიწ[ირე].

        -->
        <body>

            <div type="bibliography">

                <p><bibl n="1"><ptr target="#b7"/> გიორგი ოთხმეზური, დმანისი, ქვემო ქართლის ეპიგრაფიკული კორპუსი, I, <citedRange>148-152</citedRange>, თბილისი, 2018</bibl></p>
                <p><bibl n="2"><ptr target="#b216"/> გიორგი ოთხმეზური, დმანისის რაიონის ეპიგრაფიკული ძეგელები (წარწერების მიმოხილვა და ისტორიული ექსკურსი), <citedRange>36</citedRange>, თბილისი, 2016</bibl></p>
                <p><bibl n="3"><ptr target="#b212"/> Е. Такайсшвили, Археологические екскурсии разыскания и заметки, IV <citedRange>111-112</citedRange>, Тб. 1913<ptr target="#b212"/></bibl></p>
                <p><bibl n="4"><ptr target="#b221"/> რ. მეფისაშვილი, კიდევ ერთხელ ბოლნისისა და დმანისის ძეგლების შესახებ, თბილისი, ძეგლის მეგობარი, 1971
                    <citedRange>17-31</citedRange>
                </bibl></p>

                <p><bibl n="5"><ptr target="#b222"/> აკაკი ბაქრაძე, ქართული ეპიგრაფიკა, როგორც ისტორიული წყარო (V-VIII სს.),
                    დისერტაცია: ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად
                    თბილისი, 1954
                    <citedRange>160</citedRange>
                </bibl></p>

                <p><bibl n="6"><ptr target="#b223"/> ე. კოჭლამაზაშვილი, ზ. სხირტლაძე, ლიპარიტის უბნის ეკლესიის წარწერა, კრებ. ქრისტიანულ არქეოლოგიური ძიებანი
                    IX, თბილისი, 2016-2017,
                    <citedRange>25-26</citedRange>
                </bibl></p>

            </div>

            <div type="edition" xml:lang="ka" xml:space="preserve" ana="mtavruli">

            <ab>
                <lb n="1"/>&#10013;
                           <w lemma="სახელ"><expan><abbr>სახ</abbr><ex>ელი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ის</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="მეოხება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ეო</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბითა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოვლა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ისმშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="და">და</w>
                           <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოველ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მის"><expan><abbr>მის</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>თ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მე">მე</w>
                           <persName type="local" key="თევდორე იოდომისძე [ლამაზ-საყდარის მაშენებელი]"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ევდორ</ex><abbr>ე</abbr></expan>
                           <supplied reason="lost">იო</supplied>დ<supplied reason="omitted">ო</supplied>მისძე</persName>
                           <w lemma="ღირს">ღირს</w>
                           <w lemma="ქმნა"><expan><abbr>ვიქმ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="omitted"><abbr>ნ</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="შენება"><supplied reason="lost" precision="medium"><expan><abbr>აღშ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></supplied></w>
                <lb n="2"/><w lemma="საყდარ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ყდრ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოვლა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ისმშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლის</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="დიდება"><expan><abbr>ა</abbr><ex>დი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="დამყარება"><expan><abbr>და</abbr><ex>ამყარენ</ex></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <roleName nymRef="მეფობა"><expan><abbr>მეფობ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                           <persName type="local" key="თამარ მეფე" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/Tamar_of_Georgia"><expan><abbr>თა</abbr><supplied reason="omitted"><abbr>მ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>რ</abbr></expan></persName>
                           და
                           <persName type="local" key="დავით სოსლანი" ref="https://en.wikipedia.org/wiki/David_Soslan"><expan><abbr>და</abbr><ex>ვი</ex><abbr>თი</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ს</abbr></supplied><ex>ა</ex></expan></persName>
                           <w lemma="ლოცვა"><expan><abbr>ს</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ა</abbr></supplied><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ცველ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მთ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მშობელ"><expan><abbr>მშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლთა</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="ძმა"><supplied reason="lost" precision="medium"><expan><abbr>ძმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თა</abbr></expan></supplied></w>
                           <w lemma="ჩემ"><supplied reason="lost" precision="medium"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მთათ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></supplied></w>
                <lb n="3"/>&#10013;
                           <w lemma="ჵ">ჵ</w>
                           <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოველ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მეტ"><expan><abbr>უმ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ტ</abbr><ex>ე</ex><abbr>სო</abbr></expan></w>
                           <w lemma="უფროს"><expan><abbr>უფრ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კურთხევა"><expan><abbr>კ</abbr><ex>ურთ</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ეუ</ex><abbr>ლო</abbr></expan></w>
                           <roleName nymRef="დედოფალ"><w lemma="დედოფალ"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლო</abbr></expan></w></roleName>
                           <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომელმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="შობა"><expan><abbr>ჰშ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ვ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერ</ex><abbr>თი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="შეწირვა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>იწ</abbr><ex>ი</ex><abbr>რე</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ჩემ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მგ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                           <persName type="local" key="თევდორე იოდომისძე [ლამაზ-საყდარის მაშენებელი]"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ევოდორ</ex><abbr>ეს</abbr></expan></persName>
                           <w lemma="მიერ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>იე</ex><abbr>რ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="შენება"><expan><abbr>აღშ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ებულ</ex><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ი</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ესე"><supplied reason="omitted" precision="high">ე</supplied>სე</w>
                           <w lemma="საყდარ"><expan><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ს</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>ყდ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                           და
                           <w lemma="საწუთო"><expan><abbr>საწუთ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ძმა"><supplied reason="lost" precision="medium"><expan><abbr>ძმით</abbr><ex>უ</ex><abbr>რთ</abbr></expan></supplied></w>
                           <w lemma="მიფარავლებს"><supplied reason="lost"><expan><abbr>მის</abbr><ex>ა</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რველე</abbr></expan></supplied></w>
                <lb n="4"/><w lemma="ხოლო"><expan><abbr>ხ</abbr><ex>ოლო</ex></expan></w>
                           <w lemma="საუკუნე"><expan><abbr>ს</abbr><ex>აუ</ex><abbr>კ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ო</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მეოხება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ეო</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ხ</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="და"><supplied reason="lost" precision="medium"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex></expan></supplied></w>
                           <w lemma="მოხვაიშნება"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>მ</abbr></supplied><abbr>ოხ</abbr><ex>ვ</ex><abbr>აიშნე</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ქმნა"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>გვ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ქ</abbr></supplied><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>მ</abbr></supplied>
                <lb n="5" break="no"/><abbr>ენ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წინაშე"><expan><abbr>წ</abbr><ex>ინაშ</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ე</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ძე"><supplied reason="omitted" precision="high">ძ</supplied>ისა</w>
                           <w lemma="შენ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნისა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="რა"><expan><abbr>რ</abbr><ex>აჲთ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="აჴოცა"><expan><abbr>აჴო</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ც</abbr></supplied><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ნ</abbr></supplied><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                <lb n="6"/><w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოველ</ex><abbr>ნი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ბრალ"><expan><abbr>ბ</abbr><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>რ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლნ</abbr></supplied><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>ი</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ჩემ"><expan><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ჩ</abbr></supplied><ex>ე</ex><abbr>მნი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="და">და</w>
                           <w lemma="სუფევა"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="მას"><supplied reason="omitted" precision="high">მ</supplied><supplied reason="lost" precision="medium">ა</supplied><supplied reason="omitted" precision="high">ს</supplied>ა</w>
                           <w lemma="მონასვა">მი
               <lb n="7" break="no"/>მონ<supplied reason="lost" precision="low">ა</supplied>სეო</w>

                           <orig n="unresolved">წ</orig>
                           <orig n="unresolved">ი</orig><orig n="unresolved">ლ</orig>
                           (!)
                           <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="წინასწარმეტყველ"><expan><abbr>წ</abbr><ex>ინას</ex><abbr>წ</abbr><ex>არმეტ</ex><abbr>ყ</abbr><ex>ვე</ex><abbr>ლ</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>თ</abbr></supplied><supplied reason="lost" precision="medium"><abbr>ა</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="ქადაგება"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex><abbr>გ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლო</abbr></expan></w>
                <lb n="8"/><w lemma="ჵ">ჵ</w>
                           <w lemma="დედა"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთ</ex><abbr>ის</abbr><ex>ა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ბჭე"><expan><abbr>ბჭ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="დაკრძალვა"><expan><abbr>დაკრძ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კიბე"><expan><abbr>კიბ</abbr><ex>ე</ex><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied></expan></w>
                           <w lemma="საკმეველ"><expan><abbr>სასაკმ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ვლ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                <lb n="9"/><w lemma="საყდარ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ყდ</abbr><ex>რა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="სანთელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნთლ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="კუჱრთხ"><expan><abbr>კ</abbr><ex>უჱ</ex><abbr>რთხ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <w lemma="აღყუავება"><expan><abbr>აღყვ</abbr><ex>ავე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                           <orig n="unresolved">თირ</orig>
                           <w lemma="საყდარ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ყ</abbr><supplied reason="omitted" precision="high"><abbr>დ</abbr></supplied><ex>ა</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                           <w lemma="შეწირვა">შეიწ<supplied reason="lost" precision="medium">ირე</supplied></w>
                </ab>

            </div>


                <div type="translation"/>


                <div type="commentary">
                    <p xml:lang="ka">ტექსტის აღდგენისას გამოყენებულია ექ. თაყაიშვილის პუბლიკაცია, ვ. ცინცაძის 1944
                        წ-ის ფოტო და წარწერის შემორჩენილი ფრაგმენტების მონაცემები. ექ. თაყაიშვილის
                        მიხედვით აღდგენილია: I სტრ. ბოლო 6 გრაფემა; II სტრ. ბზარის გამო
                        განადგურებული 49-ე გრაფემა ა-ნი, ასევე სტრიქონის ბოლო 12 გრაფემა; III სტრ.
                        ბზარის გამო განადგურებული 57-ე გრაფემა ი-ნი, ასევე ბოლო 15 გრაფემა; IV
                        სტრიქონის ბოლო 4 გრაფემა; V სტრ. მე-20 და 21-ე გრაფემები; მე-5 სტრ. 21-ე და
                        22-ე გრაფემები; VII სტრ. ბზარის გამო განადგურებული მე-18 გრაფემა ა-ნი;
                        წარწერის სულ ბოლო ნაწილი, IX სტრ. ბოლო აღდგა ვ. ცინცაძის 1944 წ-ის ფოტოს
                        მიხედვით, სადაც თითქოს განირჩევა ბალავრის ქვის შიდა, ნახევარწრიული ნაწილის
                        ტექსტში არ დატეული გრაფემები „ირე“, რომელიც წარწერის ამომკვეთმა ომეგასებრ
                        კამარაზე გადასვლით შეასრულა და ასე დაასრულა წარწერა. გვხვდება ლიგატურა.
                        განსაკუთრებით საინტერესოა ქ-ს და წ-ს ლიგატურა, რომელიც გამოიყენება ტექსტში
                        3-ჯერ (I, III და VII სტრ.), სხვადასხვა შინაარსის ტექსტის დაწყების ნიშნად.
                        დაზიანება: ბალავრის ქვა ეკლესიის კორპუსშივე გაბზარულა. ბზარმა წარწერის
                        მარჯვენა 1/3 მთლიანად განაცალკევა სხვა ნაწილისგან და სტრიქონების ჩაყოლებაზე
                        დაახლ. 1 ან 2 გრაფემა გაანადგურა. დღესდღეობით ბალავრის ქვის მარცხენა ნაწილი
                        ეკლესიასთანვე, სამხრეთ ფერდობზე გდია (1944 წ-ის ვ. ცინცაძის ფოტოზე გაბზარული
                        ბალავარი ჯერ კიდევ ეკლესიის კორპუსშია). წარწერა ნაწილობრივ გადარეცხილია,
                        ნაწილობრივ კი მყარი ხავსისებრი მცენარითაა დაფარული. ტექსტი შეძლებისდაგვარად
                        მაინც იკითხება. ნაწილობრივ აღარ ან რთულად იკითხება IV-VII სტრიქონების
                        რამდენიმე ადგილი. აღსანიშნავია, რომ II სტრიქონის ის ნაწილი, სადაც თამარი და
                        დავითი უნდა იხსენიებოდეს განგებ დაზიანებილი (ამოფხეკილი) ჩანს. რაც შეეხება
                        ბალავრის ქვის მარჯვენა ნაწილს, ეკლესიის სამხრეთ ფასადის ჩამონგრევის შედეგად
                        კიდევ რამდენიმე ნაწილად დამტვრეულა. მისი ძირითადი 3 ნაწილი 1986 წ-ს მოიძიეს
                        და ლიპარიტის უბნიდან წამოიღეს თბილისში (კ. ს.), რათა არ მომხდარიყო მათი
                        დაკარგვა. ამჟამად ფრაგმენტები სახელმწიფო მუზეუმს გადაეცა. ბზარებისა და
                        მრავალრიცხოვანი ჩამოტეხილი ადგილების გამო განსაკუთრებით ცუდად იკითხება
                        პირველი 3 სტრ-ის მეორე ნახევრები. ამ სტრიქონების ბოლო საერთოდ დაკარგულია.
                        რთულად იკითხება ასევე IV-IX სტრ-ების ბოლოები. წარწერის დათარიღების
                        საფუძველი: წარწერა საამშენებლო ხასიათისაა და სავარაუდოდ იხსენიებს თამარ
                        მეფესა და დავით სოსლანს. შესაბამისად მისი თარიღი თამარისა და დავითის
                        თანაცხოვრების პერიოდით უნდა განისაზღვროს. წარწერაში რამდენიმე სიტყვას
                        სხვადასხვა ავტორი განსხვავებულად კითხულობს, ექ. თაყაიშვილი პირველ სტრიქონში
                        კითხულობს სიტყვებს: მისთა, იოდ(ოსი)ს, მეოთხე-მეხუთეში - მას მეოხად შენ
                        გვექმენ, აჴოცნე, მეექვსე-მეშვიდეში - მინ(ცნე მართალთ)ა წილ, მეცხრეში -
                        თა(მა)რის(ათჳს) ღ(მრთისა სწორის)ა; ე. კოჭლამაზაშვილი და ზ. სხირტლაძე პირველ
                        სტრიქონში კითხულობენ: მი[სთაჲ]თა, მეორეში - ს(ა)ყდ(ა)რსა, მესამეში -
                        უფრ(ოჲ)ს(ა)დ, მეს(ა)ფ(ა)რველე, მეოთხე-მეხუთეში - მ(ა)ს მოხ(უ)ა[იშნ]ე
                        მექ[მ]ენ, მეხუთე მეშვიდეში აჴო[ცოს], [ც(ო)დვ(ა)]ნი, [მისსა] მიმ[ცვ]ა[ლ]ეს,
                        მეშვიდეში - წ. პ(ირვე)ლ წ(მიდა)თა, მერვეში - სას(ა)კ(უ)მ(ე)ვლ(ე)დ, მეცხრეში
                        აღყ(უა)ვ(ე)ბ(უ)ლად</p>
                </div>

        </body>
    </text>
</TEI>
