<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">სამკაულის ფრაგმენტი IV-V სს.; ბერძნული წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">თინათინ ყაუხჩიშვილი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG308</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>
                           ნოქალაქევი
                        </collection>
                    </msIdentifier>                    
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka"/>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>  
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                   <material xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/112">ოქრო</material>
                                   <objectType xml:lang="ka">სამკაული</objectType>
                                </support></supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="2">
                                        <seg xml:lang="ka">ფირფიტაზე, რომელსაც ირგვლივ აქვს დაბალი კანტი, ორ სტრიქონად არის გამოყვანილი ბერძნული ასოები.</seg>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width>2</width>
                                        <height>0,9</height>
                                        <depth></depth></dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>                        
                        <handDesc>
                            <handNote>
                                 <seg xml:lang="ka">ასოები გამოყვანილია თეთრი მინანქრით.</seg>
                                <height unit="cm" precision="medium"></height>
                                <width unit="cm" precision="medium"></width>
                                  </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote/>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ნოქალაქევი</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="0330" notAfter-custom="1453" precision="medium" 
                                    evidence="lettering" datingMethod="#julian"></origDate>
                                <seg xml:lang="ka">ნოქალაქევის ფირფიტა ბიზანტიური ხანისაა (თარიღის დაუზუსტებლად).</seg>
                              </origin>
                            <provenance type="found" when="2003">
                                <placeName type ="ancientFindspot" ref="https://pleiades.stoa.org/places/857041"><seg xml:lang="ka">ნოქალაქევი</seg></placeName> 
                                <rs type="circumstances">ნივთი აღმოჩენილია არქეოლოგიური გათხრებისას.</rs>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>                         
                            <provenance type="observed">
                            <placeName type="modernSpot"></placeName>
                            <idno></idno>
                        </provenance>
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg308.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ოქროს სამკაული ნოქალაქევიდან, 2003</desc>
                <desc xml:lang="en">Piece of gold jewelry from Nokalakevi, 2003</desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
             <div type="bibliography">
                
                    <p><bibl n="1"><ptr target="#b130"/> თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, <citedRange> 371-372</citedRange></bibl></p>
                
            </div>
     
            <div type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">
                
                        <!-- ου χ μαπ(?)ονον  πόνος    ὦνος ὦνον  -->

         <ab>
             <lb n="1"/><w lemma="οὐχ"><hi rend="ligature">οὐ</hi>χ</w>
             <lb n="2"/><unclear>μα</unclear> <w lemma="πόνος">πόνον</w>
         </ab>    
             
         
            </div>
                
            <div type="translation">
                <p xml:lang="ka">არა განცდას</p>
            </div>
            
           <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>                                                                                                                                                          <!-- კრიტიკული აპარატი -->
              
         
           
            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">ნივთი რომელიღაც უფრო რთული კონსტრუქციის (სამკაულის) ნაწილია; მასზე დაცული ბერძნული ასოები მთლიანად ტექსტის აღდგენის საშუალებას არ იძლევიან. I სტრიქონში არის: ΟΥΧ. ცენტრშია ასო χ, მის წინ არსებული ου (ου) შესაძლოა არის რომელიმე სიტყვის დაბოლოება; ანდა ΟΥΧ (οὐχ) წერია და ეს არის οὐ - უარყოფითი 
                ნაწილაკის ვარიანტი οὐχ. ამ სტრიქონის დასაწყისში (ე.ი. ΟΥΧ-ის მარცხნივ) არის ორი ასოს კვალი. χ-ს შემდეგ აშკარად ყოფილა ორი ასო, ჩანს მათი ფრაგმენტები. II 
                სტრიქონში იკითხება: μαπ(?)ονον. π საეჭვოა, შეიძლება იყოს რაიმე ლიგატურის ფრაგმენტი - ეს ასო უშუალოდ Ι სტრიქონის χ-ს ქვეშ არის. II სტრიქონი სავარაუდოდ ასე იკითხება: 
                πόνος (acc. πόνον, შრომა, განცდა, დარდი) ან - ὦνος (acc. ὦνον) - საფასური, ყიდვა. ამ სიტყვის წინ μα თუ ნაწილაკი μά არ არის (ფიცის შეძახილი, მაგ., μὰ Δία), 
                შეიძლება ის წინა სიტყვის დაბოლოება იყოს. თუ ის დავშალეთ და μ ცალკე აღვიქვით, ხოლო α შევუერთეთ πόνος (ἄπονος - ნიშნავს - უშრომელი, ოილი), მაშინ μ-ს 
                საკითხი რჩება გასარკვევი. დათარიღების საფუძველი შეიძლება იყოს ასოთა მოხაზულობა. ასო χ ძირითადად ყველა დროში ერთნაირად იწერება, ამიტომ ის დასათარიღებლად არ გამოდგება. რაც შეეხება 
                ο-ს, ის ძირითადად არის ან მრგვალი, ან მომაღლო მრგვალი (აქ ეს მეორე ვარიანტია), რაც დამოუკიდებლად დამათარიღებელი არ არის. ο-ს კუთხოვანი ვარიანტი ძირითადად II-III 
                სს-დან გვხვდება. ასო μ-ს საერთოდ სხვადასხვა მოხაზულობა აქვს. ნოქალაქევის μ-ს მსგავსი მოხაზულობის μ გვაქვს დროის საკმაოდ დიდ მონაკვეთზე - დაწყებული ძვ.წ. I ს-დან 
                ახ.წ. IV ს-ის ჩათვლით. ეს წარწერებია: ხერსონესში ძვ.წ. I ს. - ახ.წ. IV ს-ში, ოლვიაში II ., პონტოსპირეთის თარიღიან წარწერებში I, II, III ს-დან, იქიდანვე ზოგადად 
                რომაული ხანით და ქრისტიანული ხანით დათარიღებულ წარწერებში. საქართველოშ - II, III სს. და IV-V სს-ით დათარიღებულ წარწერებში. აქ მოყვანილი მასალა ძირითადად 
                ლაპიდარული წარწერებიდან არის. ყურადღებას იპყრობს α-ს მოხაზულობა. მსგავსი მოხაზულობის α ლაპიდარულ წარწერებშ გვაქვს - ბოსფორიდან 307 წლისა და 1328 წლის წარწერებში. 
                საქართველოში ერთია 1664 წლის ჭედურ ჯვარზე, ხოლო სხვა დანარჩენი XI-XVII საუკუნეების ფრესკულ წარწერებზე. ნოქალაქევის ამ წარწერაში საყურადღებოა ორი ნიშანი: μ ου. 
                μ ასო გვხვდება ბოსფორისა და პონტოსპირეთის ლაპიდარულ წარწერებში, ასევე საქართველოს ფრესკულ წარწერებში. ბოსფორის წარწერებში ის იხმარება: IX-X სს., 1403 წ. წარწერაში, 
                1594 წ., 1622 წ., უთარიღო წარწერაში. პონტოსპირეთის ამ ასოს შემცველ წარწერას აქვს შენიშვნა, რომ ის XI ს-ის ბიზანტიური მინუსკულია. საქართველოს ფრესკებზე გვხვდება μ 
                (ე.ი. მინუსკულური N) XIV-XVII საუკუნეებში. გაცილებით უფრო ხშირია ου - დაწერილობა. გამოირჩევა ძირითადად თარიღიანი და დათარიღებული წარწერები. ბოსფორის წარწერათაგან 
                აღსანიშნავია: №24 - VI-VII სს., №72 - VIII-IX სს., №51 - IX-X სს., №25 (ზოგადად ბიზანტიური ხანით დათარიღებული). შემდეგ არის თარიღიანი ლაპიდარული წარწერები XIV-XVII 
                სს-ის: №58 (1328 წ.), №63 - 1413 წ., №64 - 1417 წ., №3 - 1440 წ., №62 - 1587 წ., №57 - 1594 წ., №60 - 1622 წ. პონტოსპირეთის წარწერათაგან ου-ს შეიცავენ შემდეგი: 
                №230 - ფლავიუსების ეპოქის, №195 - გამომცემელი ათარიღებს IV-V სს. №211 - V ს., № 145b - ჯერ ზოგადად ბიზანტიური ხანისად მიიჩნევს, შემდეგ წერს, რომ არის XI ს-ის 
                მინუსკული. საქართველოს ლაპიდარულ, ჭედურ, მინანქრულ და ფრესკულ წარწერებში ου გვხვდება VIII-XVIII საუკუნეებში. რაც შეეხება ΙΙ სტრიქონის ცენტრალურ ასოს თუ ის არის π 
                (რაც სავარაუდოა), მსგავსი სახით იგი არ იძებნება ლაპიდარულ, ჭედურ და მინანქრულ წარწერებში.</p>
            </div>
             </body>
    </text>
</TEI>






