<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ლუვრის წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">ზაზა ალექსიძე</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG354</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                     <msIdentifier>
                        <collection>ლუვრი</collection>
                    </msIdentifier>

                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/259">ფილა</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/75">ქვიშაქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width>65</width>
                                        <height>29</height>
                                        <depth>15</depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="4"><seg xml:lang="ka">წარწერა ოთხსტრიქონიანია. მასზე ბევრი ქარაგმა და ლიგატურაა</seg>
                                      <dimensions unit="cm">
                                         <width>65</width>
                                         <height>24</height>
                                      </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote>
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა. დამახასიათებელია ღრმად ამოკვეთილი კიდური წერტილები,
                                გრაფემების წაგრძელებული ფორმები.
                                    უყელო ა-ნი და დ-ონი დაყირავებული რკალისებრი თავსახურავებით. ტექსტის დამამთავრებელი ნიშანია ე. წ. ყვავისფრჩხილოვანი.
                                    განკვეთილობის ნიშანი, ორი და სამი წერტილი, წარწერაში გვხვდება სულ სამჯერ.</seg>
                                   <height unit="cm" precision="high">ასოების სიმაღლე მერყეობს 2-6 სმ-ს შორის. ხაზებს შორის მანძლი 7მმ-ია</height>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ახტალა</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Akhtala</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="1300" notAfter-custom="1500" precision="medium"
                                    evidence="lettering" datingMethod="#julian">XIII-XIV</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found" when="1990">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                    <seg xml:lang="ka">ახტალა</seg>
                                    <seg xml:lang="en">Akhtala</seg>
                                </placeName>
                                <!-- "41.150278, 44.768333"-->
                                <rs type="circumstances"><seg xml:lang="ka">1990, 1991 და 1992 წლებში ლუვრის საცავში დაცულ ქართულ წარწერაზე იმუშავა ზაზა ალექსიძემ. ლუვრის მუზეუმში არ აღმოჩნდა
                                წარწერის პასპორტი და არც რაიმე ინფორმაცია მისი საცავში მოხედრის შესახებ. ზაზა ალექსიძე ვარაუდობს, რომ წარწერა ლუვრის მუზეუმში მიტანილია
                                ძალიან დიდი ხნის წინ ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესიიდან (ამჟამად სომხეთის ტერიტორიაზე). ამას ავარაუდებინებს ამ ეკლესიაში აღმოჩენილი მეორე ათსტრიქონიანი წარწერა,
                                რომელიც, როგორც პალეოგრაფიული თვალსაზრისით ძალიან ემსგავსება ლუვრის წარწერას, ასევე, შინაარსობრივადაც, მათში ერთი და იგივე პირები არიან მოხსენიებულნი.
                                ზაზა ალექსიძის ვარაუდით, წარწერები ერთი ოსტატის მიერ თუ არა, ერთდროულად მაინც უნდა იყოს გაკეთებული. როდის გაქრა წარწერა ეკლესიის კედლიდან?
                                1872 წლისათვის, როცა ახტალაში ალექსანდრე ერიცოვი მუშაობდა, წარწერა უკვე აღარ იყო და, შესაძლოა, ამ დროს უკვე ლუვრში ინახებოდა.</seg></rs>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/></provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot" ref="http://www.louvre.fr/accueil"><seg xml:lang="ka">ლუვრის მუზეუმი, პარიზი, საფრანგეთი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"></idno></provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg354.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ლუვრის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

 <p><bibl n="1"><ptr target="#b160"/> ზაზა ალექსიძე, ლუვრი - ახტალა, <citedRange> 316-330</citedRange></bibl></p>
 <p><bibl n="2"><ptr target="#b124"/> ზაზა ალექსიძე, ლუვრი, სინას მთა, ნაზარეთი, ეპიგრაფიკული ეტიუდები, <citedRange> 13-25</citedRange></bibl></p>

            </div>


              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--  †  მეცა უღირს[ი] და ფ~დ ც~დვლი: ბიძჲსა და ღ~ისა ჩ~ისა
                                პ~ე წ~ გაზრდილმ~ნ არათუ მ~ქმდობისა რ~ჲსმე შემ~ლე ა~დ
                                მცირეთა ოფლთა და მეცა ღირს მყავთ ლ~ცვთა თქ~ნთა, ქ~ს მ~რ
                                ს~ხრნო რ~ნიცა დღ~სსწლბდეთ დღე~სსწლსა ამ~ს.-->


                <ab>
                   <lb n="1"/>&#8224;
                        <w lemma="მე">მეცა</w>
                        <w lemma="უღირს">უღირს<supplied reason="lost">ი</supplied></w>
                        და
                        <w lemma="ფრიად"><expan><abbr>ფ</abbr><ex>რია</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                        <w lemma="ცოდვილ"><expan><abbr>ც</abbr><ex>ო</ex><abbr>დვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ლი</abbr></expan></w>
                        <w lemma="ბიძა">ბიძჲსა</w>
                        და
                        <w lemma="ღირს"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>ირს</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                        <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უენ</ex><abbr>ისა</abbr></expan></w>
                   <lb n="2"/><persName type="clergy" key="პეტრე [წინამძღვარი ახტალისა]"><name nymRef="პეტრე"><expan><abbr>პ</abbr><ex>ეტრ</ex><abbr>ე</abbr></expan></name>
                        <roleName nymRef="წინამძღუარ"><expan><abbr>წ</abbr><ex>ინამღურისა</ex></expan></roleName> </persName>
                        <w lemma="გაზრდილ"><expan><abbr>გაზრდილმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                        <w lemma="არათუ">არათუ</w>
                        <w lemma="მოქმედობა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ქმ</abbr><ex>ე</ex><abbr>დობისა</abbr></expan></w>
                        <w lemma="რა"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჲს</abbr><ex>ა</ex><abbr>მე</abbr></expan></w>
                        <w lemma="შემძლე"><expan><abbr>შემ</abbr><ex>ძ</ex><abbr>ლე</abbr></expan></w>
                        <w lemma="რა"><expan><abbr>ა</abbr><ex>რამე</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                    <lb n="3"/> <w lemma="მცირე">მცირეთა</w>
                                <w lemma="ოფლ">ოფლთა</w>
                                და
                                <w lemma="მე">მეცა</w>
                                <w lemma="ღირს-ყოფა">ღირსმყავთ</w>
                                <w lemma="ლოცვა"><expan><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ცვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="თქუენ"><expan><abbr>თქ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნთა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტე</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                                <w lemma="მიერ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>იე</ex><abbr>რ</abbr></expan></w>
                    <lb n="4"/> <w lemma="სახიერ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>იე</ex><abbr>რნო</abbr></expan></w>
                                <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომელ</ex><abbr>ნიცა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="დღესასწაულობა"><expan><abbr>დღეს</abbr><ex>ა</ex><abbr>სწ</abbr><ex>აუ</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბდეთ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="დღესასწაულ"><expan><abbr>დღეს</abbr><ex>ა</ex><abbr>სწ</abbr><ex>აუ</ex><abbr>ლსა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                </ab>
               </div>


         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka"> † მეცა, უღირსი და ფრიად ცოდვილი, ბიძისა და ღირსისა ჩუენისა პეტრე წინამძღურის გაზრდილი, არათუ მოქმედობისა რაჲსამე შემძლე,
                 არამედ მცირეთა ოფლთა, თქვენი ლოცვის ღირსი გამხადეთ, სახიერნო, რომელნიცა დღესასწაულობდეთ დღესასწაულსა ამას.</p>
         </div>


            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka"> ზაზა ალექსიძემ ლუვრის წარწერა ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესიის ათსტრიქონიანი წარწერის გაგრძელებად მიიჩნია. სწორედ ეს (პეტრე წინამძღვრის)
                    წარწერა გახდა მისთვის გასაღები, მიმხვდარიყო, თუ ვინ არის ლუვრის წარწერის სუბიექტი. ეს გახლავთ ილარიონი, რომლის ვინაობაც სწორედ ახტალის
                    წარწერიდან ირკვევა. მეორე საკითხი, რასაც ახტალის წარწერა აწესრიგებს ლუვრის წარწერაში, ეს არის ავაგ ათაბაგის სამწირველოს მშენებლობაში მისი
                    უშუალო, ფიზიკური მონაწილეობა. ამით გასაგები ხდება ლუვრის წარწერის ის ადგილი („არათუ მოქმედობისა რაჲსამე შემძლე, არამედ მცირეთა ოფლთა“),
                    სადაც წარწერის ავტორი თავისი ფიზიკური შრომის შესახებ ბუნდოვნად მსჯელობს. როგორც ირკვევა, აქ ლაპარაკია ავაბ ათაბაგის სამწირველოს აშენებისას
                    გაღებულ შრომაზე. გარდა ამისა, ნათელი ხდება, თუ რას გულისხმობს ლუვრის წარწერის ბოლო ფრაზა („რომელნიცა დღესასწაულობდეთ დღესასწაულსა ამას“).
                    ახტალის წარწერა ცხადყოფს, რომ ილარიონის ბიძამ, პეტრე წინამძღრმა, თავისი სულის მოსახსენებლად განაჩინა თორმეტი მოციქულის ხსენების მეორე დღე
                    (14 ივლისი). სწორედ ამ დღეს უნდა გულისხმობდეს ილარიონიც. ამ ორი წარწერის, ახტალისა და ლუვრის, გაანალიზების შედეგად ზაზა ალექსიძე ასკვნის, რომ
                    ისინი მოთავსებული იყო ერთმანეთის გვერდით, ჯერ პეტრეს წარწერა, ბალავრის თავზე, შემდეგ კი ილარიონის, მის გასწვრივ. ამ მოსაზრებას ამყარებს
                    წარწერების პალეოგრაფიული ერთგვაროვნებაც.
                 </p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
