<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">თეჟარუიქის საამშენებლო წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="ka">პარუირ მურადიანი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG356</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                     <msIdentifier>
                        <collection>თეჟარუიქი</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483.html">ფასადი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width></width>
                                        <height></height>
                                        <depth></depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="3"><seg xml:lang="ka">წარწერა სამსტრიქონიანია. იგი ამოღარულია ტაძრის სამხრეთ კედლის კარნიზის ქვემოთ და კედლის
                                    თითქმის მთელი სიგანე უჭირავს</seg>
                                      <dimensions unit="cm">
                                         <width/>
                                         <height/>
                                      </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                               <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height/>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">თეჟარუიქის ეკლესია, სომხეთი</seg></origPlace>
                                <origDate evidence="lettering" datingMethod="#julian">XIII</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <!-- "40.604991, 44.644959"-->
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">თეჟარუიქის ეკლესია, სომხეთი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-12-17" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <!--<facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg356.jpg">
                <desc xml:lang="ka">თეჟარუიქის წარწერა</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>-->
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

<p><bibl n="1"><ptr target="#b168"/> ვალერი სილოგავა, ცნობები და შენიშვნები სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, <citedRange> 142-175</citedRange></bibl></p>
<p><bibl n="2"><ptr target="#b166"/> პარუირ მურადიანი, სომხეთის ქართული წარწერები, წყაროთმცოდნეობითი გამოკვლევა (სომხურ ენაზე), <citedRange> 5-256</citedRange></bibl></p>                                     

            </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

<!-- † ჯ(უა)რო [ქ(რისტ)ესო, ცხ(ო)]ვ(ე)ლსმყ(ო)ფ(ე)ლ[ო], რ(ომე)ლი აღემ(ა)რთე გ(ო)ლგ(ო)თ[ა]ს ჴს(ნ)ისათ(ჳ)ს ჩ(უე)ნ(ი)ს(ა), შ(ე)ნმ(იე)რ(ი)თ(ა) ძ(ა)ლ(ი)თა შ(ე)ზღ(უ)დვ(ი)ლნი <დაგჳფარენ>. ი(ვა)ნე მჴ(ა)რგრძ(ელ)მ(ა)ნ,
შვ(ი)ლმ(ა)ნ ე(რისთა)ვთ ე(რ)ი(სთა)ვ(ი)სა ს(ა)რგ(ი)ს მა(ნდა)ტ(უ)რთუხ(უ)ც(ე)ს(ი)სა, შ(ა)ჰ[ანშა ზაქარი]ა ბარქ დ(ი)დ(ი)სა ამ(ი)სპ(ასალა)რ(ი)სა ძმ(ა)მან, ქ(უე)ყნისა ა[..]ირ(ი)ს(ი)თ, შარჰით, ვ(ა)ღ(ე)ძ(ო)რ(ი)თ, [.......], გ(აე)წ(ო)ნ(ი)თ, შ(ა)თ(ი)თ,
კაიტბუკ(ი)თ, განძ(ი)ს თვით ნორბ(ე)რდ(ი)თ, კეჩრ(ო)ლ(ი)თ [ქ(უე)ყნ(ა)]მდის შუა ყ(ოვ)ლისავე ამღ(ე)ბ(ე)ლმ(ა)ნ, ს(ა)ხ(ე)ლსა შ(ე)ნსა აღვ(ა)შ(ე)ნე მ(ო)ნ(ა)სტ(ე)რი და ეკლ(ე)ს(ი)აი ესე. -->


       <ab>
<lb n="1"/>&#8224;<w lemma="ჯუარ"><expan><abbr>ჯ</abbr><ex>უა</ex><abbr>რო</abbr></expan></w>
                   <w lemma="ქრისტე"><supplied reason="lost"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტ</ex><abbr>ესო</abbr></expan></supplied></w>
                   <w lemma="ცხოველსმყოფელ"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ცხ</abbr><ex>ო</ex></supplied><abbr>ვ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლსმყ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ფ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ო</abbr></supplied></expan></w>
                   <w lemma="რომელ"><expan><abbr>რ</abbr><ex>ომე</ex><abbr>ლი</abbr></expan></w>
                   <w lemma="აღმართვა"><expan><abbr>აღემ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რთე</abbr></expan></w>
                   <placeName nymRef="გოლგოთა"><expan><abbr>გ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ლგ</abbr><ex>ო</ex><abbr>თ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ა</abbr></supplied>ს</expan></placeName>
                   <w lemma="ხსნა"><expan><abbr>ჴს</abbr><ex>ნ</ex><abbr>ისათ</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                   <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                   <w lemma="შენ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნმ</abbr><ex>იე</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                   <w lemma="ძალ"><expan><abbr>ძ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                   <w lemma="შეზღუდვილ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ზღ</abbr><ex>უ</ex><abbr>დვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ლნი</abbr></expan></w>
                   <w lemma="დაფარვა"><supplied reason="lost">დაგჳფარენ</supplied></w>
                   <persName type="local" key="ივანე I მხარგრძელი"><expan><abbr>ი</abbr><ex>ვა</ex><abbr>ნე</abbr></expan></persName>
                   <name nymRef="მხარგრძელ"><expan><abbr>მჴ</abbr><ex>ა</ex><abbr>რგრძ</abbr><ex>ელ</ex><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></name>
                <lb n="2"/><w lemma="შვილ"><expan><abbr>შვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ლმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                            <roleName nymRef="ერისთავთ-ერისთავ"><expan><abbr>ე</abbr><ex>რისთა</ex><abbr>ვთე</abbr><ex>რ</ex><abbr>ი</abbr><ex>სთა</ex><abbr>ვ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                            <persName type="local" key="სარგის მხარგრძელი"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>რგ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr></expan></persName>
                            <roleName nymRef="მანდატურთუხუცეს"><expan><abbr>მა</abbr><ex>ნდა</ex><abbr>ტ</abbr><ex>უ</ex><abbr>რთუხ</abbr><ex>უ</ex><abbr>ც</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                            <roleName nymRef="შაჰანშა"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ჰ</abbr><supplied reason="lost"><abbr>ანშა</abbr></supplied></expan></roleName>
                            <persName type="local" key="ზაქარია მხარგრძელი"><supplied reason="lost">ზაქარი</supplied>ა</persName>
                            <name>ბარქ</name>
                            <w lemma="დიდ"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                            <roleName nymRef="ამირსპასალარ"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სპ</abbr><ex>ასალა</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სა</abbr></expan></roleName>
                            <w lemma="ძმა"><expan><abbr>ძმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მან</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ქუეყანა"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ყნისა</abbr></expan></w>
                            <placeName><expan><abbr>ა</abbr><supplied reason="lost" quantity="2" unit="chars"></supplied><abbr>ირ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <placeName nymRef="შარჰი">შარჰით</placeName>
                            <placeName nymRef="ვაღეძორი"><expan><abbr>ვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ღ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ძ</abbr><ex>ო</ex><abbr>რ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <supplied reason="lost" quantity="7" unit="chars"></supplied>
                            <placeName nymRef="გაეწონი"><expan><abbr>გ</abbr><ex>აე</ex><abbr>წ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <placeName nymRef="შათი"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                <lb n="3"/><placeName nymRef="კაიტბუკი"><expan><abbr>კაიტბუკ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <placeName nymRef="განძა"><expan><abbr>განძ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr></expan></placeName>
                            <w lemma="თვით">თვით</w>
                            <placeName nymRef="ნორბედი"><expan><abbr>ნორბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რდ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <placeName nymRef="კერჩოლი"><expan><abbr>კეჩრ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თ</abbr></expan></placeName>
                            <w lemma="ქუეყანა"><expan><supplied reason="lost"><abbr>ქ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ყნ</abbr><ex>ა</ex></supplied><abbr>მდის</abbr></expan></w>
                            <w lemma="შუა">შუა</w>
                            <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოვ</ex><abbr>ლისავე</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ამღებელ"><expan><abbr>ამღ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                            <w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლსა</abbr></expan></w>
                            <w lemma="შენ"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნსა</abbr></expan></w>
                            <w lemma="აღშენება"><expan><abbr>აღვ</abbr><ex>ა</ex><abbr>შ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ნე</abbr></expan></w>
                            <w lemma="მონასტერ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ნ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სტ</abbr><ex>ე</ex><abbr>რი</abbr></expan></w>
                            და
                            <w lemma="ეკლესია"><expan><abbr>ეკლ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr><ex>ი</ex><abbr>აი</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ესე">ესე</w>
                 </ab>
               </div>

         <!-- <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>

             <listApp>
                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა">&#8224;</lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">></rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><supplied reason="lost"><expan>ქ<ex>რისტ</ex>ესო</expan></supplied>
                   <expan><supplied reason="lost">ცხ<ex>ო</ex></supplied>ვ<ex>ე</ex>ლსმყ<ex>ო</ex>ფ<ex>ე</ex>ლ<supplied reason="lost">ო</supplied></expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">[...]<expan>წ<ex>ე</ex>ლსა</expan><expan>მყ<ex>ო</ex>ფლ[...]</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>აღემ<ex>ა</ex>რთე</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">აღიმართე</rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ჩ<ex>უე</ex>ნ<ex>ი</ex>ს<ex>ა</ex></expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">ჩუენს</rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>შ<ex>ე</ex>ნმ<ex>იე</ex>რ<ex>ი</ex>თ<ex>ა</ex></expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">შენმიერით</rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ძ<ex>ა</ex>ლ<ex>ი</ex>თა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">ძელითა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><supplied reason="lost">დაგჳფარენ</supplied></lem>
                    <rdg resp="ვალერი სილოგავა">კონტექსტი მოითხოვს შემასმენელს</rdg>
                     <rdg resp="პარუირ მურადიანი">></rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>შ<ex>ა</ex>ჰ<supplied reason="lost">ანშა</supplied></expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>შ<ex>ა</ex>ჰ<supplied reason="lost">ნშა</supplied></expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ა<supplied reason="lost" quantity="2" unit="chars">..</supplied>ირ<ex>ი</ex>ს<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>ა<supplied reason="lost" quantity="2" unit="chars">..</supplied>ირს<ex>ი</ex>თ</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ვ<ex>ა</ex>ღ<ex>ე</ex>ძ<ex>ო</ex>რ<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>ვ<ex>ი</ex>ღჰრ<ex>ე</ex>თ</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>გ<ex>აე</ex>წ<ex>ო</ex>ნ<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>გჰწნ<ex>ი</ex>თ</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>შ<ex>ა</ex>თ<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">შთთ.(?)</rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>კაიტბუკ<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">კა იტბჳკით(?)</rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>განძ<ex>ი</ex>ს</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>განძ<ex>ა</ex>ს</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>კეჩრ<ex>ო</ex>ლ<ex>ი</ex>თ</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>კეჩრ<ex>ა</ex>რ<ex>ი</ex>ლთ</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ყ<ex>ოვ</ex>ლისავე</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>ყ<ex>ოვ</ex>ლისა</expan><expan>ვ<ex>იდრემ</ex>ე</expan></rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>შ<ex>ე</ex>ნსა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>შ<ex>ე</ex>ნ<ex>ი</ex>სა</expan></rdg>
                     </app>

                </listApp>
            </div>  -->  

         <div type="translation" xml:lang="ka">
             <p> † ქრისტეს ჯუარო, ცხოველსმყოფელო, რომელი აღემართე გოლგოთას ჩვენს სახსნელად,
                 შენმიერი ძალით შეზღუდვილნი დაგჳფარენ.
                ივანე მხარგრძელმა, ერისთავთ-ერისთავის სარგის მანდატურთუხუცესის შვილმა, შაჰანშა ზაქარია ბარქ დიდი ამისპასალარის ძმამ,
                ქვეყნის ა[..]ირისით, შარჰით, ვაღეძორით, [.......], გაეწონით, შათით,
                კაიტბუკით, განძის თვით ნორბერდით, კეჩროლით ქუეყნამდე ყველაფრის ამღებელმა,
                 შენს სახელზე აღვაშენე მონასტერი და ეს ეკლესია.</p>
         </div>

            <div type="commentary">
                <p>თეჟარუიქის ეკლესია მდებარეობს სოფელ მეღრაძორის ახლოს. მას უწოდებენ გიურჯიქილისას, ქართველთა ეკლესიას.
                                    სომხურ წყაროებში ეწოდება ასევე პღნძაანქ.
              წარწერა 1977 წელს გამოაქვეყნა პარუირ მურადიანმა, ხოლო 1980 წელს მისეული შესწორებებით - ვალერი სილოგავამ.
               ვალერი სილოგავს აზრით, წარწერა ყურადღებას იქცევს, პირველ რიგში, ტოპონიმების სიმრავლით - ათზე მეტი „ქვეყანა“ და პუნქტია მასში
                დასახელებული. იგი ძვირფას საისტორიო წყაროს წარმოადგენს.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
