<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">შაჰნაზირის ოთხთა ძმათა ძნელაჲსძეთა წარწერა (I)</title>
               <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="ka">ლეონ მელიქსეთ-ბეგი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG358</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>შაჰნაზარი</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">საამშენებლო</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483.html">ფასადი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="9"><seg xml:lang="ka">წარწერა ცხრასტრიქონიანია.
                                        იგი ამოღარულია სოფელ შაჰნაზარის ეკლესიის სამხრეთის შესავალი კარის მარჯვნივ, სარკმლის ქვეშ</seg>
                                      <dimensions unit="cm">
                                         <width/>
                                         <height/>
                                      </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">შაჰნაზარის ქვემო ეკლესია, სომხეთი</seg></origPlace>
                                <origDate evidence="lettering" datingMethod="#julian">1035</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <!-- "41.201302, 44.226978"-->
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">შაჰნაზარის ქვემო ეკლესია, სომხეთი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-12-17" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg358.jpg">
                <desc xml:lang="ka">შაჰნაზირის ოთხთა ძმათა ძნელაჲსძეთა წარწერა (I)</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

<p><bibl n="1"><ptr target="#b168"/> ვალერი სილოგავა, ცნობები და შენიშვნები სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, <citedRange> 142-175</citedRange></bibl></p>
<p><bibl n="2"><ptr target="#b162"/> ლეონ მელიქსეთ-ბეგი, ლორე-ტაშირის ქართული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 309-327</citedRange></bibl></p>
<p><bibl n="3"><ptr target="#b166"/> პარუირ მურადიანი, სომხეთის ქართული წარწერები, წყაროთმცოდნეობითი გამოკვლევა (სომხურ ენაზე), <citedRange> 5-256</citedRange></bibl></p>

            </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--  † ს(ა)ხ(ე)ლ(ი)თა მ(ა)მ(ი)ს(აჲ)თა, ძ(ი)ს(აჲ)თა და ს(უ)ლისა წ(მიდისაჲ)თა
                        მ(ეო)ხ(ე)ბ(ი)თა წ(მიდი)სა ღ(მრ)თ(ი)სმშ(ო)ბლ(ისაჲ)თა, შეწევნითა წ(მიდ)ჲსა გ(იორგის)ჲ(თა)
                        თ(ა)ნამდგ(ომო)ბ(ი)თა ნ(ა)თლ(ი)სმცემლის(აჲ)თა და ყ(ოველ)თა წ(მიდა)თ
                        ა მისთ(აჲ)თა ღირს ვიქნენით ჩ(უე)ნ, გლ(ა)ხ(ა)კნი და უნარჩე
                        ვესნი ყ(ოველ)თა კ(ა)ცთა ოთხნი ძმანი ძნელაჲს ძენი
                        შენებ(ა)დ ამ(ა)ს წ(მიდა)სა საყდარსა, დ(ა)სხმ(ა)დ ორ წელ
                        ორთა ბალავართა აბ(ა)ზ(ა)ს მ(ე)ფობ(ა)სა დ(ე)მეტრ(ე)ს მღდ(ე)ლთ
                        მოძღ(უ)რობ(ა)სა სადიდებლად ღ(მრთი)სა ს(ა)ლ(ო)ც(ველა)დ ს(ულთ)ა მშ(ო)ბ(ე)ლთა ჩ(უენ)თა
                        ქრონიკონი სმიე იყო-->


                <ab>
                <lb n="1"/> &#8224; <w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ი</ex>თა</expan></w>
                                    <w lemma="მამა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ა</ex><abbr>მ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ძე"><expan><abbr>ძ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    და
                                    <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>უ</ex><abbr>ლისა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                <lb n="2"/><w lemma="მეოხება"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ეო</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სმშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბლ</abbr><ex>ისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="შეწევნა">შეწევნითა</w>
                                 <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ჲსა</abbr></expan></w>
                                <expan><abbr>გ</abbr><ex>იორგის</ex><abbr>ჲ</abbr><ex>თა</ex></expan>
                <lb n="3"/><w lemma="თანადგომა"><expan><abbr>თ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნამდგ</abbr><ex>ომო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ი</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ნათლისმცემელ"><expan><abbr>ნ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თლ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სმცემლის</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                და
                                <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოველ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>თ
                <lb n="4" break="no"/>ა</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="მისნი"><expan><abbr>მისთ</abbr><ex>აჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="ღირსქმნა">ღირს ვიქნენით</w>
                                        <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უე</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="გლახაკ"><expan><abbr>გლ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ა</ex><abbr>კნი</abbr></expan></w>
                                        <w lemma="და">და</w>
                                        <w lemma="ნარჩევ">უნარჩე
                <lb n="5" break="no"/>ვესნი</w>
                                <w lemma="ყოველ"><expan><abbr>ყ</abbr><ex>ოველ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                                 <w lemma="კაც"><expan><abbr>კ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ცთა</abbr></expan></w>
                                 <w lemma="ოთხ">ოთნი</w>
                                 <w lemma="ძმა">ძმანი</w>
                                 <persName type="local" key="ძნელაჲსძენი">ძნელაჲს</persName>
                                 <w lemma="ძე">ძენი</w>
                <lb n="6"/><w lemma="შენება"><expan><abbr>შენებ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ესე"><expan><abbr>ამ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></w>
                                <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <w lemma="საყდარ">საყდარსა</w>
                                <w lemma="დასხმა"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სხმ</abbr><ex>ა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                                <w lemma="ორ">ორ</w>
                                <w lemma="წელ">წელ</w>
                <lb n="7"/><w lemma="ორ">ორთა</w>
                                <w lemma="ბალავარ">ბალავართა</w>
                                <persName type="local" key="აბაზ მეფე"><expan><abbr>აბ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ზ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ს</abbr></expan></persName>
                                <w lemma="მეფობა"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ფობ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                <persName type="local" key="დემეტრე ჰინვანელი"><expan><abbr>დ</abbr><ex>ე</ex><abbr>მეტრ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ს</abbr></expan></persName>
                                <w lemma="მღდელთმოძღურობა"><expan><abbr>მღდ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლთ
                <lb n="8" break="no"/>მოძღ</abbr><ex>უ</ex><abbr>რობ</abbr><ex>ა</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="სადიდებლად">სადიდებლად</w>
                                   <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="სალოცველ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ლ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ც</abbr><ex>ველა</ex><abbr>დ</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="სულ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ულთ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="მშობელ"><expan><abbr>მშ</abbr><ex>ო</ex><abbr>ბ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლთა</abbr></expan></w>
                                    <w lemma="ჩუენ"><expan><abbr>ჩ</abbr><ex>უენ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                <lb n="9"/><rs type="date"><w lemma="ქრონიკონ">ქრონიკონი</w>
                                   <num value="255">სმიე</num></rs>
                                    <w lemma="ყოფა">იყო</w>
                 </ab>
               </div>

      <!--    <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>

             <listApp>
                 <app loc="1">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ძ<ex>ი</ex>ს<ex>აჲ</ex>თა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">ძისათა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ღ<ex>მრ</ex>თ<ex>ი</ex>სმშ<ex>ო</ex>ბლ<ex>ისაჲ</ex>თა</expan></lem>
                    <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">ღვთისმშბელისაჲთა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>წ<ex>მიდ</ex>ჲსა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">წმიდაჲ</rdg>
                     <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">წმიდისა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="2">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>გ<ex>იორგის</ex>ჲ<ex>თა</ex></expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი"><expan>საბ<ex>ა</ex>ჲ<supplied reason="lost">სი</supplied></expan></rdg>
                     <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">გიორგისაჲ</rdg>
                     </app>

                 <app loc="3">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>წ<ex>მიდა</ex>თა</expan></lem>
                    <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">წმიდაჲთა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="4">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>მისთ<ex>აჲ</ex>თა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">მისთათა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="4">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა">ღირს ვიქნენით</lem>
                    <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">ღირს ვიქ<supplied reason="lost">მ</supplied>ნენით</rdg>
                     </app>

                 <app loc="6">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ამ<ex>ა</ex>ს</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი, ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">ამის</rdg>
                     </app>

                 <app loc="7">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>აბ<ex>ა</ex>ზ<ex>ა</ex>ს</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">აბაზის</rdg>
                     <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">აბოზს</rdg>
                     </app>

                 <app loc="7">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>მ<ex>ე</ex>ფობ<ex>ა</ex>სა</expan></lem>
                    <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">მეფობისა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="7,8">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>მღდ<ex>ე</ex>ლთმოძღ<ex>უ</ex>რობ<ex>ა</ex>სა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">მღდელთმოძღრობასა</rdg>
                     <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">მღვ<supplied reason="lost">დ</supplied>ელთმოძღვრობასა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="8">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ს<ex>ა</ex>ლ<ex>ო</ex>ც<ex>ველა</ex>დ</expan><expan>ს<ex>ულთ</ex>ა</expan></lem>
                    <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">ს<supplied reason="lost">ამოჳე</supplied>ლ<supplied reason="lost">ის</supplied>ა<supplied reason="lost">თა</supplied> და</rdg>
                     </app>

                 <app loc="8">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა"><expan>ს<ex>ულთ</ex>ა</expan><expan>მშ<ex>ო</ex>ბ<ex>ე</ex>ლთა</expan></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">ამშენებელთა</rdg>
                     </app>

                 <app loc="9">
                    <lem resp="ვალერი სილოგავა">ქრონიკონი<num value="255">სმიე</num></lem>
                    <rdg resp="პარუირ მურადიანი">ქრონიკონის მიე</rdg>
                     <rdg resp="ლეონ მელიქსეთ-ბეგი">ქორონიკონი<num value="355">ტმიე</num></rdg>
                     </app>

                </listApp>
            </div>-->    

         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka"> † სახელითა მამისათა, ძისათა და სულისა წმიდისათა, წმიდა ღვთისმშობლის მეოხებით, წმიდა გიორგის შეწევნით,
                        [იოანე] ნათლისმცემლის და ყოველთა წმიდათა თანადგომით ღირსი გავხდით ჩუენ, გლახაკნი და კაცთა შორის უნარჩევესნი,
                        ოთნი ძმანი ძნელაჲს ძენი, ამ წმიდა საყდრის აშენებისა, დასხმად ორ წელიწადში
                        ორთა ბალავართა, აბაზას მეფობისა და დემეტრეს მღდელთმოძღურობის დროს.
                        სადიდებლად ღმრთისა, სალოცველად სულთა მშობელთა ჩუენთა. ქრონიკონი იყო 255. </p>
         </div>

            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">წარწერა 1964 წელს შეისწავლა და გამოსცა ლეონ მელიქსეთ-ბეგმა.
                                   1977 წელს გამოაქვეყნა პარუირ მურადიანმა, ხოლო 1980 წელს მისეული შესწორებებით - ვალერი სილოგავამ.
                                ვალერი სილოგავას დათარიღებით, წარწერა 1035 (780+255) წელსაა შესრულებული. პარუირ მურადიანი მას 1095 წლით ათარიღებს,
                    ლეონ მელიქსედ-ბეგი კი - 1135 წლით.
                წარწერაში დასახელებულ დემეტრეს პარუირ მურადიანი დემეტრე კათალიკოსად მიიჩნევს, ხოლო ვალერი სილოგავა - დემეტრე ჰინვანელად. ეს უკანასკნელი
                იხსენიება კურთანის წარწერაშიც.</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
