<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">შაჰნაზირის დავითის წარწერა II</title>
                <editor xml:lang="ka">ვალერი სილოგავა</editor>
                <editor xml:lang="ka">ლეონ მელიქსეთ-ბეგი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG359</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>შაჰნაზარი</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1338">ბალავარი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout><seg xml:lang="ka">წარწერა შესრულებულია ერთ ქვაზე ოთხ სვეტად. I-სა და II სვეტში 7 სტრიქონია, III-ში - 9, IV-ში კი - 8</seg>
                                           <dimensions unit="cm">
                                             <width/>
                                             <height/>
                                      </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height unit="cm" precision="high"></height>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">შაჰნაზარის ზემო ეკლესია, სომხეთი</seg></origPlace>
                                <origDate evidence="lettering" datingMethod="#julian">1245-1247</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <!-- "41.201302, 44.226978"-->
                                <rs type="circumstances"><seg xml:lang="ka">წარწერა ამოკვეთილია სოფელ შაჰნაზარის ზემო ეკლესიის ეზოში ბალავრის ქვაზე,
                                    რომელიც ამჟამად ვარდაპედ ვარდანიანის საფლავზე დევს.
                                ლეონ მელიქსეთ-ბეგის ცნობით, წარწერა გადმოტანილია სოფელ ირღანჩაიდან</seg></rs>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">შაჰნაზარის ზემო ეკლესია, სომხეთი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/>
                            </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-12-17" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <!--<facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg359.jpg">
                <desc xml:lang="ka">შაჰნაზირის დავითის წარწერა II</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>-->
    <text>
        <body>
     <div type="bibliography">

<p><bibl n="1"><ptr target="#b168"/> ვალერი სილოგავა, ცნობები და შენიშვნები სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, <citedRange> 142-175</citedRange></bibl></p>
<p><bibl n="2"><ptr target="#b162"/> ლეონ მელიქსეთ-ბეგი, ლორე-ტაშირის ქართული ეპიგრაფიკა, <citedRange> 309-327</citedRange></bibl></p>
<p><bibl n="3"><ptr target="#b166"/> პარუირ მურადიანი, სომხეთის ქართული წარწერები, წყაროთმცოდნეობითი გამოკვლევა (სომხურ ენაზე), <citedRange> 5-256</citedRange></bibl></p>

            </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--სხ            წსა                   ჟთა         და
                            ღთა          იოვა                  ოკნ         ვი
                            დამე          ნე ნთმ                რო         თმე
                            ოხები         ცემლისათა             სოდ        ფობა
                            თაწდს        და ესე                 ადე         საშე
                            ღთმშ        წაბ[ა]ლა                დოფ         აწიე
                            ბ[ლთა]      ვარი                   ლის         ნღ
                                                                თოი         ნ
                                                                ს
                        -->

         
                <ab>
                <lb n="1"/><w lemma="სახელ"><expan><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex><abbr>ხ</abbr><ex>ელითა</ex></expan></w>
                <lb n="2"/><w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრთისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                <lb n="3"/>და
                           <w lemma="მეოხება">მე
                <lb n="4" break="no"/>ოხები
                <lb n="5" break="no"/>თა</w>
                        <w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მი</ex><abbr>დ</abbr><ex>ი</ex><abbr>ს</abbr><ex>ა</ex></expan></w>
                <lb n="6"/><w lemma="ღმრთისმშობელ"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მრ</ex><abbr>თ</abbr><ex>ი</ex><abbr>სმშ</abbr><ex>ო</ex>
                <lb n="7" break="no"/><abbr>ბ</abbr><supplied reason="lost"><ex>ე</ex>ლ<ex>ისაჲ</ex><abbr>თა</abbr></supplied></expan></w>

     
                <lb n="1"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდი</ex><abbr>სა</abbr></expan></w>
                <lb n="2"/><name>იოვა
                <lb n="3" break="no"/>ნე</name>
                        <w lemma="ნათლისმცემელ"><expan><abbr>ნ</abbr><ex>ა</ex><abbr>თ</abbr><ex>ლის</ex><abbr>მ
                <lb n="4" break="no"/>ცემ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ლისა</abbr><ex>ჲ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                <lb n="5"/><w lemma="დადება"><expan><abbr>დ</abbr><ex>აიდვ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                            <w lemma="ესე">ესე</w>
                <lb n="6"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდ</ex><abbr>ა</abbr></expan></w>
                           <w lemma="ბალავარ">ბ<supplied reason="lost">ა</supplied>ლა
                <lb n="7" break="no"/>ვარი</w>
                   
                <lb n="1"/><w lemma="ჟამ"><expan><abbr>ჟ</abbr><ex>ამ</ex><abbr>თა</abbr></expan></w>
                <lb n="2"/><w lemma="უკან"><expan><abbr>ო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>კ</abbr><ex>ა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                <lb n="3"/><persName type="local" key="რუსუდან დედოფალი"><expan><abbr>რო</abbr><ex>ჳ</ex>
                <lb n="4" break="no"/><abbr>სო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>დ
                <lb n="5" break="no"/>ა</abbr><ex>ნ</ex></expan></persName>
                        <roleName><w lemma="დედოფალ"><expan><abbr>დე
                <lb n="6" break="no"/>დოფ
                <lb n="7" break="no"/>ლის</abbr><ex>ა</ex>
                <lb n="8" break="no"/><abbr>თო</abbr><ex>ჳ</ex><abbr>ი
                <lb n="9" break="no"/>ს</abbr></expan></w></roleName>
                
                <lb n="1"/><persName type="local" key="დავით VI ნარინი">და
                <lb n="2" break="no"/>ვი
                <lb n="3" break="no"/>თ</persName>
                    <w lemma="მეფობა">მე
                <lb n="4" break="no"/>ფობა
                <lb n="5" break="no"/>სა</w>
                        <w lemma="შეწევნა">შე
                <lb n="6" break="no"/>აწიე
                <lb n="7" break="no"/>ნ</w>
                        <w lemma="ღმერთ"><expan><abbr>ღ</abbr>
                <lb n="8" break="no"/><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w>
                 </ab>
            
            </div>

            <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>


         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">სახელითა ღმრთისაჲთა, წმიდა ღვთისმშობლისა და იოანე ნათლისმცემლის მეოხებით დაიდვა ეს წმიდა ბალავარი ჟამთა უკან რუსუდან დედოფლისათვის, დავითის მეფობას
             შეეწიე, უფალო.</p>
         </div>

            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">წარწერა 1964 წელს შეისწავლა და გამოსცა ლეონ მელიქსეთ-ბეგმა.
                                   1977 წელს გამოაქვეყნა პარუირ მურადიანმა, ხოლო 1980 წელს მისეული შესწორებებით - ვალერი სილოგავამ.
                    ბალავრის ქვაზე ამოკვეთილი ტექსტი ლეონ მელიქსედ-ბეგმა ორ სხვადასხვა დამოუკიდებელ წარწერად მიიჩნია. ასევე, ორ წარწერად მიიჩნია იგი პარუირ მურადიანმა
                და თავის წიგნში სხვადასხვა ნომრით შეიტანა. ამის საფუძველს მკვლევრებს ის აძლევდა,
                რომ წარწერის მეორე ნაწილი წინმიმავალი ტექსტის მარცხნივ არის ამოკვეთილი. თუმცა, ვალერი სილოგავას აზრით, ეს გამოწვეული უნდა ყოფილიყო წარწერის შემსრულებლის მიზნით,
                ტექსტის ძირითადი, უმთავრესი ნაწილი მოეთავსებინა ბალავრის ქვის ცენტრში, ხოლო მისი გაგრძელება კი ამოეკვეთა ფილის თავისუფალ მარცხენა მხარეს. მსგავსი შემთხვევები ქართულ
                ეპიგრაფიკაში სხვაგანაც დასტურდება. პარუირ მურადიანი ვარაუდობს, რომ წარწერა შესრულებული უნდა იყოს რუსუდან დედოფლის სიცოცხლეში, 1237-1245 წლებში, და მისი
                ავტორი უნდა ეკუთვნოდეს იმ წრეებს, რომლებიც რუსუდანისა და მისი შვილის, დავითის, მეფობის კანონიერებას უჭერდნენ მხარს. ამ აზრის გასაბათილებლად ვალერი სილოგავა წერს, რომ
                რუსუდანის მეფობის კანონიერებაში არც არავის შეჰპარვია ეჭვი არასდროს, ხოლო რაც შეეხება დავითს, იგი ჯერ კიდევ 1230 წელს, რუსუდანის გარდაცვალებამდე 15 წლით ადრე,
                აკურთხეს რუსუდანის თანამოსაყდრედ. რაც შეეხება წარწერის დათარიღებას, ვალერი სილოგავას მიაჩნია, რომ იგი შესრულებულია რუსუდან დედოფლის გარდაცვალების („ჟამთა უკან“),
                1245 წლის შემდგომ, იმ დროს, როდესაც მის ძეს, დავითს „მეფობის შეწევნა“ სჭირდება. როდის შეიძლებოდა ყოფილიყო ეს? ვალერი სილოგავას აზრით, 1245-47 წლებში, რუსუდანის
                გარდაცვალებასა და დავითის, როგორც მეფედ დამტკიცებულის, ურდოდან საქართველოში დაბრუნებას შორის (ურდოში დავითი 1242/43-1247 წლებში იმყოფებოდა).</p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
