<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ხუნზახის VIII წარწერა დაღესტნიდან</title>
                <editor xml:lang="ka">შაჰბან ჰაფიზოვი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG372</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ხუნზახი</collection>
                    </msIdentifier>
                    
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents> 
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                    <objectType xml:lang="ka">ჯვარი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>                                   
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width></width>
                                        <height></height>
                                        <depth></depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="5"><seg xml:lang="ka">წარწერა ხუთსტრიქონიანია</seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width></width>
                                         <height></height> 
                                          </dimensions>  
                                    </layout>                                   
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>                        
                        <handDesc>
                             <handNote script="asomtavruli" style="inscribed">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ამოღარული</rs> <rs type="script">ასომთავრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height/> 
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ხუნზახი, დაღესტანი</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="800" notAfter-custom="1000" 
                                    evidence="lettering historical context" datingMethod="#julian">IX-X</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <!-- "42.547389, 46.706797"--> 
                                <rs type="circumstances"><seg xml:lang="ka">ჯვრის ნატეხი ინახება არქეოლოგ მ. ჰაჯიევთან, უმკლავებოდ და ქვედა ნაწილის გარეშე</seg></rs>
                                <rs type="monuList"/></provenance>                                
                            <provenance type="observed">
                                <placeName><seg xml:lang="ka">ხუნზახი, დაღესტანი</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/></provenance> 
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
      <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, 
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    
 <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg372.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ხუნზახის VIII წარწერა დაღესტნიდან</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    
    <text>
        <body>           
             <div type="bibliography">
           
   <p><bibl n="1"><ptr target="#b141"/> შაჰბან ჰაფიზოვი, ქართული, ქართულ-ხუნძური და ხუნძური წარწერები მთიან ხუნძეთში (დაღესტანი), <citedRange> 124-125</citedRange></bibl></p>
             
          </div>
            
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                
                        <!-- (1) (ჯუა)რი 
                            “ჯვარი” 
                            (2) ქ(რისტე)სის 
                            “ქრისტესი ს 
                            (3) მ(ე)ყჰ(ე)ჭ 
                            ხუნძ. “მეყჰეჭ” 
                            (4) წ(მიდა)ოშ(ეიწყალ)ე 
                            “წმიდაო შეიწყალე” 
                            (5) ქინყ 
                           “ქინყ”. -->                                                       
            

                <ab>
                   <lb n="1"/><expan><ex>ჯუა</ex><abbr>რი</abbr></expan>
                   <lb n="2"/><w lemma="ქრისტე"><expan><abbr>ქ</abbr><ex>რისტე</ex><abbr>სი</abbr></expan></w> ს
                   <lb n="3"/><persName type="local" key="მეყჰეჭ"><expan><abbr>მ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ყჰ</abbr><ex>ე</ex><abbr>ჭ</abbr></expan></persName> 
                   <lb n="4"/><w lemma="წმიდა"><expan><abbr>წ</abbr><ex>მიდა</ex><abbr>ო</abbr></expan></w>
                              <w lemma="შეწყალება"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეიწყალ</ex><abbr>ე</abbr></expan></w>
                   <lb n="5"/><persName type="local" key="ქინყ">ქინყ</persName>
                </ab>
         </div>
            
         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka">ჯვარი ქრისტესი, მეყჰეჭ (ხუნძ.) წმიდაო, შეიწყალე ქინყ (ხუნძ.).</p>
         </div>     
            
            <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>
            
            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">შაჰბან ჰაფიზოვის აზრით, ჰ, ყ, მ, ნ ასოების დაწერილობის მიხედვით წარწერა IX-X საუკუნეებით უნდა დათარიღდეს.
                  ამ წარწერაში საყურადღებოა წმინდანის სახელი, რომელსაც, ალბათ, ადგილობრივი, ხუნძური წარმომავლობა აქვს.
                  მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახელიდან აქ ასახულია მხოლოდ თანხმოვნები: მ, ყ, ჰ, ჭ, შაჰბან ჰაფიზოვის ვარაუდით, იგი შეიძლება ამოვიკითხოთ როგორც მეყჰეჭ „უცდომელი, 
                  შეცდომის უქონელი“. აღსანიშნავია ჰ და ჭ ასოები, რომლებიც შედის ხუნძური სიტყვის ჰეჭო-ს „არ არის; არ იმყოფება; არ არსებობს“ შემადგენლობაში. 
                  იგივე ფუძე დაბოლოებად გამოიყენება ზოგ ანთროპონიმშიც: ჵელეჭ (Магомедов А. Чародинцы: прошлое, настоящее, будущее. Махачкала, 2000,  324)
                  (მომდინარეობს ჵელ-ჰეჭ „შეუფერებელი, არასათანადო, ულამაზო“ ფორმისაგან.
                  სახელი „მფარველია“, ანუ იცავს მის მატარებელს ბოროტი სულისაგან), ჵვეჭილავ (ГIабашилов ГI. Сугъулдерил калам. МахIачхъала, 2007,  14)
                  (ჵეჲ-ჰეჭ + სუფიქსი ილავ „ვინც არ გაიზარდა“), ბოლჲოჭ (Хапизов Ш.М. Поселения Джарского общества 
                  (историко-географическое и этнографическое описание микрорегиона в Восточном Закавказье). Махачкала, 2011,  221).
                  (ბოლ-ჰეჭ „თემის წევრი არ არის“ (იქვე,  222), ანუ „ხიზანი“). განსხვავებით აქ დასახელებულ ანთროპონიმთაგან წარწერაში 
                  წარმოდგენილ სახელს არ აკლია ჰ თანხმოვანი. უნიკალურია წარწერის მეორე ანთროპონიმიც, რომელიც, როგორც ჩანს, შეუკვეცელი სახითაა მოცემული: ქინყ. 
                მისი ამოსავალი ჩანს სიტყვა გინყ „პურეულის თავთავის ფხა“ (Саидова П.С. Диалектологический словарь аварского языка. М., 2008,  211). 
                ამ მხრივ საყურადღებოა იმგვარი ხუნძური მეტსახელები, რომლებიც პირსახელებად გადაიქცევიან ხოლმე.</p>                
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>