<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ვანის ქვაბების პოეტური წარწერა I</title>
                <editor xml:lang="ka">შერმადინ ონიანი</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG385</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ვანის ქვაბები</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483">ფასადი</objectType>
                                    <material xml:lang="ka" ref="http://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                      <dimensions unit="cm">
                                        <width></width>
                                        <height></height>
                                        <depth></depth>
                                      </dimensions>
                                </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout writtenLines="13"><seg xml:lang="ka">წარწერა ცამეტსტრიქონიანია. იგი
                                        მოთავსებულია ეკლესიის სამხრეთის გარეთა კედელზე, შესავლის მარჯვენა მხარეს</seg>
                                        <dimensions unit="cm">
                                         <width>70</width>
                                         <height>50</height>
                                          </dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                                <handNote script="mkhedruli">
                                <seg xml:lang="ka"><rs type="execution">ფრესკული</rs> <rs type="script">მხედრული</rs> წარწერა</seg>
                                   <height></height>
                            </handNote>
                        </handDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ვანის ქვაბები</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="1400" notAfter-custom="1500"
                                    evidence="lettering" datingMethod="#julian">XV</origDate>
                            </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <!-- "41.382444, 43.308084"-->
                                <rs type="circumstances"></rs>
                                <rs type="context"></rs>
                                <rs type="monuList"/></provenance>
                            <provenance type="observed">
                                <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">ვანის ქვაბები</seg></placeName>
                                <idno type="invNo"/></provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc><change when="2019-10-29" who="Eka Kvirkvelia">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება,
            ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg385.jpg">
                <desc xml:lang="ka">ვანის ქვაბების პოეტური წარწერა I</desc>
                <desc xml:lang="en"></desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
            <div type="bibliography">

     <p><bibl n="1"><ptr target="#b147"/> შერმადინ ონიანი, ვანის ქვაბთა ორი პოეტური წარწერა, <citedRange> 33-37</citedRange></bibl></p>

               </div>

              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">

                        <!--† ღმერთო და ყუალა
                        წმიდაო დედოფალო
                        ღმრთისმშობელო
                        და რანიც წმინდანი მთავარანგელოზნი სუეანები ხართ! თქუენს
                        ძალას და მოწყალებას უშუელეთ და ულხინეთ მოსამსახურეს, მიწას თქუენს, თუალპატიოსანს,
                        უებროს გულქანს. ვიყავ დევ[ნი]ლი, რომ მომიყვანა მანუ-
                        ჩარ ქალად და გასათხოვრად ქმარი ჯერ არ მედგა.
                        ღმრთის მადლმა და ამა წმინდათა მადლმა, ჩემსა
                        ულამაზესი სულიერი დედასმიწაზედა არა
                        იარებოდა და არც სხუა გამოსულა: არც თუალად, არც ტანად,
                        არც ზნითა, არც გონებითა. თუარემ ჩემნი მნახავნი არ
                        გამამტყუვნებენ. ესე ხაზანნი არიან
                        ამისნი მოწამენი და ეს ლომი.-->

                <ab>
                   <lb n="1"/>&#8224; <w lemma="ღმერთ">ღმერთო</w>
                                და
                                <w lemma="ყოვლად">ყუალა</w>
                   <lb n="2"/><w lemma="წმიდა">წმიდაო</w>
                                <w lemma="დედოფალ">დედოფალო</w>
                   <lb n="3"/><w lemma="ღმრთისმშობელ">ღმრთისმშობელო</w>
                    <lb n="4"/>და
                                <w lemma="რანი">რანიც</w>
                                <w lemma="წმიდა">წმინდანი</w>
                                <w lemma="მთავარანგელოზ">მთავარანგელოზნი</w>
                                 <w lemma="სვიან">სუეანები</w>
                                 <w lemma="ყოფა">ხართ</w>
                                    <w lemma="თქუენი">თქუენს</w>
                   <lb n="5"/><w lemma="ძალა">ძალას</w>
                                   და
                                <w lemma="მოწყალება">მოწყალებას</w>
                                <w lemma="შველა">უშუელეთ</w>
                               და
                                <w lemma="ლხენა">ულხინეთ</w>
                                <w lemma="მოსამსახურე">მოსამსახურეს</w>
                                <w lemma="მიწა">მიწას</w>
                                <w lemma="თქუენი">თქუენს</w>
                                <w lemma="თვალპატიოსან">თუალპატიოსანს</w>
                    <lb n="6"/><w lemma="უებრო">უებროს</w>
                                <persName type="local" key="გულქან">გულქანს</persName>
                                <w lemma="ყოფა">ვიყავ</w>
                                <w lemma="დევნილ">დევ<supplied reason="lost">ნი</supplied>ლი</w>
                                <w lemma="რომ">რომ</w>
                                <w lemma="მოყვანა">მომიყვანა</w>
                                <persName type="local" key="მანუჩარ">მანუ
                    <lb n="7" break="no"/>ჩარ</persName>
                                <w lemma="ქალ">ქალად</w>
                                და
                                <w lemma="გასათხოვარ">გასათხოვრად</w>
                                <w lemma="ქმარ">ქმარი</w>
                                <w lemma="ჯერ">ჯერ</w>
                                <w lemma="არ">არ</w>
                                <w lemma="დგომა">მედგა</w>
                    <lb n="8"/><w lemma="ღმერთ">ღმრთის</w>
                                <w lemma="მადლ">მადლმა</w>
                                და
                                <w lemma="ესე">ამა</w>
                                <w lemma="წმიდა">წმინდათა</w>
                                <w lemma="მადლ">მადლმა</w>
                                <w lemma="ჩემ">ჩემსა</w>
                    <lb n="9"/><w lemma="ულამაზეს">ულამაზესი</w>
                                <w lemma="სულიერ">სულიერი</w>
                                <w lemma="დედამიწა">დედასმიწაზედა</w>
                                <w lemma="არა">არა</w>
                    <lb n="10"/><w lemma="სიარული">იარებოდა</w>
                                და
                                <w lemma="არც">არც</w>
                                <w lemma="სხუა">სხუა</w>
                                <w lemma="გასვლა">გამოსულა</w>
                                <w lemma="არც">არც</w>
                                <w lemma="თუალ">თუალად</w>
                                <w lemma="არც">არც</w>
                                <w lemma="ტან">ტანად</w>
                    <lb n="11"/><w lemma="არც">არც</w>
                                <w lemma="ზნე">ზნითა</w>
                                <w lemma="არც">არც</w>
                                <w lemma="გონება">გონებითა</w>
                                <w lemma="თორემ">თუარემ</w>
                                <w lemma="ჩემნი">ჩემნი</w>
                                <w lemma="მნახავ">მნახავნი</w>
                                <w lemma="არ">არ</w>
                    <lb n="12"/><w lemma="გამტყუნება">გამამტყუვნებენ</w>
                                <w lemma="ესე">ესე</w>
                                <w lemma="ფაზანი">ხაზანნი</w>
                                <w lemma="ყოფა">არიან</w>
                    <lb n="13"/><w lemma="ამისნი">ამისნი</w>
                                <w lemma="მოწამე">მოწამენი</w>
                                და
                                <w lemma="ეს">ეს</w>
                                <w lemma="ლომი">ლომი</w>
                </ab>
               </div>


         <div type="translation">
             <p xml:lang="ka"> † ღმერთო, ყოვლად წმიდაო დედოფალო ღვთისმშობელო და წმინდანო მთავარანგელოზნო, ბედნიერნი ხართ! თქუენი ძალით და მოწყალებით უშუელეთ
                 და ულხინეთ თქვენს მოსამსახურეს, მიწას, თუალპატიოსანს, უებროს გულქანს. დევნილი ვიყავი, მანუჩარმა მომიყვანა ქალად და გასათხოვრად, ქმარი ჯერ არ მედგა.
                 ღმრთისა და ამ წმინდანების მადლით ჩემზე ლამაზი სულიერი დედამიწაზე არა დაიარებოდა და არც სხუა მოსულა: არც თუალად, არც ტანად,
                        არც ზნით და არც გონებით. ჩემნი მნახავნი არ გამამტყუნებენ. ეს ხოხბები და ეს ლომი არიან ამის მოწმენი.</p>
         </div>


            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">ვანის ქვაბთა მონასტერი მდებარეობს ჯავახეთში, ასპინძის რაიონში, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირას,
                ვარძიასა და თმოგვს შორის, ვარძიიდან სამი კილომეტრის დაშორებით. მონასტერი გამოკვეთილია
                ფრიალო კლდეში და ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეულია. გამოქვაბულთა ყველაზე მაღალ სართულზე
                გადარჩენილია ჯვრის ტიპის პატარა გუმბათიანი, თეთრად შელესილი ეკლესია. მისი კედლები მთლიანად დაფარულია
                XV საუკუნის მეორე ნახევრის მხედრული წარწერებითა და ნახატებით. პროზაულ წარწერებთან ერთად გვხვდება ლექსებიც,
                რომლებშიც მოყვანილია „ვეფხისტყაოსნისა“ და „როსტომიანის“ ფრაგმენტები, აგრეთვე XII-XV საუკუნეების
                ლირიკული პოეზიის ნიმუშები, როგორც ლიტერატურული, ასევე ფოლკლორული.

                წარწერის ავტორია გულქანი, რომლის ვინაობა უცნობია. ზოგადად კი, იგი
                დიდგვაროვანი, სამცხე-საათაბაგოს მკვიდრი, თავისი დროისათვის განსწავლული მანდილოსანი უნდა იყოს, მხატვარი
                და კალიგრაფი. წარწერაში ის საგანგებოდ აღნიშნავს თავის განსაკუთრებულ სილამაზეს. მთელი წარწერის ირგვლივ
                კედელზე ახლაც დაცულია ფრინველთა და ცხოველთა ნახატი.
                აკაკი შანიძის განმარტებით, წარწერაში მოხსენიებული „ხაზანი“ უნდა იყოს იგივე „ფაზანი“, ანუ ხოხობი.
                ყოველ შემთხვევაში კონტექსტის მიხედვით, ის აღნიშნავს ფრინველებს, რომელთა ფიგურებიც გვხვდება მხატვრობაში.
                </p>
            </div>
        </body>
    </text>
</TEI>
