<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">სიმონ კანანელის ტაძრის ბერძნული წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">თინათინ ყაუხჩიშვილი</editor>
                <editor>В. В. Латышев</editor>
                <editor>Архимандрит Леонид Кавелин</editor>
                <editor>И. Помяловский</editor>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG405</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <collection>ახალი ათონი</collection>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">მოსახსენებელი</seg>
                            <seg xml:lang="en"/>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>
                                   <material xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                   <objectType xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/111">ჯვარი</objectType></support></supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout>
                                        <seg xml:lang="ka">სიმონ კანანელის ტაძრის სამხრეთ კედელზე, კარების თავზე, დედამიწიდან 1 მ. 95 სმ-ის სიმაღლეზე გაკეთებულია რელიეფური ჯვარი, რომელშიც ჩაჭრილია
                                        ბერძნული წარწერა. წარწერა არის ასევე ჯვრის მარცხნივ და მარჯვნივ (ამ წარწერებიდან ჯვრის ქვემოთა ფეხამდე 74 სმ-ია, ე.ი. სიმაღლეზე ამ გამოსახულებას
                                        და წარწერებს უჭირავს 2 მ. 70 სმ, ხოლო სიგანე - 2 მ. 2 სმ).</seg>
                                    <dimensions unit="cm">
                                        <width>270</width>
                                        <height>202</height>
                                        <depth></depth></dimensions>
                                    </layout>
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote>
                                <seg xml:lang="ka">ასოები მთავრულია (ჯვარში ჩაწერილი ასოები (Ν, Χ, C) დაახლ. 5 სმ-ის სიმაღლისაა და 3-4 სმ-ის სიგანისაა; ჯვარის გარეთა ასოები სიმაღლით 10 სმ, სიგანით -
                                7-10 სმ. აქვთ ზემოდან დაქარაგმების ნიშანი 10-15 სმ-ის სიგრძის (ასოს სიგანის შესაბამისად).</seg>
                                <height unit="cm" precision="medium">5-10</height>
                                <width unit="cm" precision="medium">3-10</width>
                                  </handNote>
                        </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote></decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace>
                                    <seg xml:lang="ka">ახალი ათონი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">New Athos</seg>
                                </origPlace>
                                <origDate notBefore-custom="0801" notAfter-custom="1000" precision="medium"
                                    evidence="lettering" datingMethod="#julian">IX-X</origDate>
                              </origin>
                            <provenance type="found">
                                <placeName type ="ancientFindspot">
                                    <seg xml:lang="ka">ახალი ათონი</seg>
                                    <seg xml:lang="en">New Athos</seg>
                                </placeName>
                                <rs type="circumstances">ჯვარი ეკუთვნის სიმონ კანანელის ტაძარს.</rs>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance>
                            <provenance type="observed">
                            <placeName type="modernSpot"></placeName>
                            <idno></idno>
                        </provenance>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
    </teiHeader>
    <facsimile>
        <surface>
            <graphic url="ecg405.jpg">
                <desc xml:lang="ka">სიმონ კანანელის ტაძრის ჯვარი</desc>
                <desc xml:lang="en">Cross at the Church of St. Simon the Canaanite</desc>
            </graphic>
        </surface>
    </facsimile>
    <text>
        <body>
             <div type="bibliography">

                    <p><bibl n="1"><ptr target="#b130"/> თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, <citedRange> 67-68</citedRange></bibl></p>
                    <p><bibl n="2"><ptr target="#b194"/> თინათინ ყაუხჩიშვილი, საქართველოს ისტორიის ძველი ბერძნული წყაროები <citedRange> 19-20</citedRange></bibl></p>
                    <p><bibl n="3"><ptr target="#b262"/> В. В. Латышев, Греческие надписи из Ново-Афонского монастыря, <citedRange> 3</citedRange></bibl></p>
             
                  
                    <p><bibl n="5"><ptr target="#b263"/> И. Помяловский, Сборник греческих и латинских надписей Кавказа, <citedRange> 41</citedRange></bibl></p>

            </div>

            <div type="edition" xml:lang="grc" xml:space="preserve">

                        <!--  Μ Φ C || Γ Υ Ζ    ΙC | ΧC || ΝΙ  Α-->


         <ab>
             <lb n="1"/><w lemma="μήτηρ"><expan><abbr>Μ</abbr><ex>ήτηρ</ex></expan></w> <w lemma="φῶς"><expan><abbr>Φ</abbr><ex>ωτὸς</ex></expan></w> <w lemma="σωτήρ">Σωτῆρος</w>
             <persName type="local" key="გიორგი იპერტიმოსი ჯიქეთისა (Γεώργιος ὑπέρτιμος Ζικχίας)"><forename nymRef="Γεώργιος">Γεώργιος</forename></persName> <w lemma="ὑπέρτιμος">Ὑπέρτιμος</w> <placeName nymRef="ჯიქეთი (Ζικχία)">Ζικχίας</placeName>
            <expan><abbr>Ἰ</abbr><ex>ησοῦ</ex><abbr>ς</abbr></expan> <expan><abbr>Χ</abbr><ex>ριστό</ex><abbr>ς</abbr></expan>
             <w lemma="νικάω"><expan><abbr>νι</abbr><ex>κ</ex><abbr>ᾷ</abbr></expan></w>
         </ab>


            </div>

            <div type="translation">
                <p xml:lang="ka">დედა ნათლისა მაცხოვრისა, გიორგი ყოვლადპატიოსანი (წინამძღვარი) ჯიქეთისა (?)
                იესუ ქრისტე, ძლევაჲ </p>
            </div>

        <!--  <div type="apparatus" xml:space="preserve"/>      
              
              <p><app><lem>σωτήρ</lem>
              <rdg resp="თ. ყაუხჩიშვილი">Σῶσον</rdg>
              
            </div>-->   

            <div type="commentary">
                <p xml:lang="ka">თარგმანის მეორე ვარიანტი - დედაო ნათლისაო, იხსენ გიორგი ყოვლადპატიოსანი (წინამძღვარი) ჯიქეთისა(?). წარმოდგენილი დათარიღების საფუძველია ასოთა მოხაზულობა (Φ, Ζ, C, Μ). ძეგლის არქიტექტურა (Л. Д. Рчеулишвили, Некоторые аспекты грузинской архитектуры
                    Черноморского побережья: Русь. Грузия, М. 1978.  26). დათარიღება სხვა გამოცემებში: А. Л. ( 50) და И. Н. ( 114) მას მიიჩნევენ საფლავის ქვის წარწერად,
                შემდეგ, XII ს-ის რესტავრაციის დროს ჩასმულად კედელში. წარწერა ლიტერატურაში კარგად არის ცნობილი. იგი მოყვანილია ი. პომიალოვსკის კრებულში ( 41). პომიალოვსკის მოცემული აქვს დესტუნისის წაკითხვა:
                    Μ(ή)τ(ηρ) Φ(ω)τ(ὸς) Σ(ω)τ(ῆρος). იგივე წარწერა მოყვანილი აქვს ლატიშევს ( 3), ამ ასოების მნიშვნელობაზე არაფერს ამბობს. ყველაზე საინტერესო ამოკითხვა აქვს И. Н.-ს
                ( 14) Μ(ήτερ) θ(εοῦ) C(ῶσον) Γ(εοργίον) Υ(περτίμον) Σ(κόμης) = Мать божия! Спаси Георгия пречестного (митрополита) Цхемского (= Сухумского). მას ეს მიაჩნია საფლავზედა
                ქვად, ხოლო ასოებს ზემოთ მოთავსებული τ-ები ქარაგმის ნიშნად. И. Н.-ს ზოგი ფაქტიური შეცდომა აქვს: სინამდვილეში ΙΙ ასო არის Φ (და არა Θ), ხოლო უკანასკნელი - Ζ და არა Σ,
                ამდენად ვერ იქნება θεοῦ და Σκόμης (სოხუმი). გარდა ამისა, ძნელი წარმოსადგენია, რომ ეს იყოს საფლავზედა ქვა შემდეგ ჩასმული ტაძარში. საფლავის ქვაზე წარწერა ასეთი სახის არ
                იქნებოდა: დაწერილობა ქვის სიგრძეზე (და არა სიგანეზე) საფლავის ქვებზე ძველად არ გვხვდება. ეს წარწერა სპეციალურად ამ ტაძრისთვის არის გაკეთებული, ან ტაძრის აშენებამდე,
                ან შემდეგ, ზედვე. თუ დავუშვებთ, რომ И. Н.-ს ამოშიფრვის იდეა სწორია, მაშინ Ζ შეიძლება იყოს Ζικχία - ჯიქეთი. ჯიქეთის 3 ეპარქია იყო ცნობილი (იხ. Georgii Cypri Descriptio
                orbis romani. Lipsiae 1890,  4: № 65, 66, 67: ἐπαρχία Ζικχίας - ὁ Χερσῶνος, ἐπαρχία τῆς αὐτῆς - ὁ Βοσπόρων, ἐπαρχία τῆς αὐτῆς ὁ Νικόψεως). შესაძლებელია ერთ-ერთი
                ამ ეპარქიის (თუნდაც ნიკოფსიის) მიტროპოლიტი არის მართლაც მოხსენებული ამ წარწერაში. მაინც ეს ამოკითხვა ძალიან სათუოა, მით უფრო რომ ჯიქეთის მიტროპოლიტი სხვა წყაროებით
                ცნობილი არ არის. უფრო საფიქრებელია, რომ სიმბოლური მნიშვნელობის წარწერაა წარმოდგენილი.</p>
            </div>
         </body>
    </text>
</TEI>
