<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:space="preserve">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="ka">ანტონ ბედიელის წარწერა</title>
                <editor xml:lang="ka">ლია ახალაძე</editor> 
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <authority xml:lang="ka">ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი</authority>
                <authority xml:lang="en">Ilia State University, Institute of Linguistic Studies</authority>
                 <idno type="filename">ECG447</idno> 
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/">
                       დოკუმენტი ვრცელდება Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით.
                    </licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc> 
                    <msIdentifier> 
                        <collection>ბედია</collection> 
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>
                            <seg xml:lang="ka">სავედრებელი</seg>
                        </summary>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc>
                            <supportDesc>
                                <support>                             
                                    <material xml:lang="ka" ref="https://www.eagle-network.eu/voc/material/lod/2">ქვა</material>
                                    <objectType xml:lang="ka" ref="www.eagle-network.eu/voc/objtyp/lod/1483">ფილა</objectType>
                                        <dimensions unit="cm">
                                        <width/>
                                        <height/>
                                        <depth/>
                                        </dimensions>
                                  </support>
                            </supportDesc>
                                <layoutDesc>
                                    <layout>
                                        <dimensions unit="cm">
                                            <width>79</width> 
                                            <height>33</height>
                                        </dimensions>
                                    </layout>
                                    
                                </layoutDesc>
                        </objectDesc>
                        <handDesc>
                            <handNote script="asomtvaruli" style="engraved"><seg xml:lang="ka">წარწერა ასომთავრული ანბანით არის შესრულებული ღრმა კვეთით, შეწიაღებული დამწერლობით. წარწერიანი ფილა ბედიის მონასტრის აღმოსავლეთის (მარჯვენა) შესასვლელის ტიმპანია. განკვეთილობის ნიშანი: სამწერტილი მარჯვნივ წაწვეტებით ყოველი სიტყვის შემდეგ. ქარაგმის ნიშნები არ ახლავს. ასოთა სიმაღლე 4-7-10</seg></handNote> 
                            
                            
                       </handDesc>
                        <decoDesc>
                            <decoNote><seg xml:lang="ka">წარწერა შესრულებულია მოწითალო ფერის ქვაზე. ყოველი სტრიქონი ჩასმულია პარალელური ჰორიზონტალური ხაზებით შექმნილ სწორკუთხედებში, რომელთა წამახვილებული ბოლოები მთავრდება სტილიზებული ორნამენტით.</seg></decoNote>
                        </decoDesc>
                        </physDesc>
                    <history>
                            <origin>
                                <origPlace><seg xml:lang="ka">ბედია</seg></origPlace>
                                <origDate notBefore="1532" notAfter="1571">1532-1571</origDate>
                            </origin>
                            <provenance>
                                <placeName type ="ancientFindspot"></placeName>
                                <rs type="circumstances"/>
                                <rs type="context"/>
                                <rs type="monuList"/>
                            </provenance> 
                            <provenance type="observed">
                            <placeName type="modernSpot"><seg xml:lang="ka">ბედიის მონასტერი</seg></placeName>
                            <idno></idno>
                        </provenance>
                    </history>                   
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc><encodingDesc>
    <listPrefixDef>
        <prefixDef matchPattern="(.+)" replacementPattern="../authority/bibliography.xml#$1" ident="bib"/>
    </listPrefixDef>
</encodingDesc>
        <revisionDesc> <change when="2019-06-20" who="TG">ტექსტის სრული კოდირება, მეტამონაცემების სრული კოდირება, ბმულებით დაკავშირება ავტორიტეტულ წყაროსთან.</change></revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
             <div type="bibliography" subtype="principalEdition">
               
               <p><bibl n="2"><ptr target="#b261"/> ლია ახალაძე, აფხაზეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო<citedRange>53</citedRange></bibl></p>
               
            </div>     
              <div type="edition" xml:lang="ka" ana="mtavruli" xml:space="preserve">
                <ab>
                    <!-- აღმაშე(ნე)ბელი პალატისა ამის ე(პისკოპოსი), ბედიელ მიტრაპოლიტი ანტონი [ჟუანისძე, შ(ეუნდო)ს ღ(მერთმა)ნ, ა(მე)ნ]-->
                    <lb n="1"/><w lemma="აღმაშენებელი"><expan><abbr>აღმაშე</abbr><ex>ნე</ex><abbr>ბელი</abbr></expan></w> <w lemma="პალატი">პალატისა</w> <w lemma="ამ">ამის</w> <roleName nymRef="ეპისკოპოსი"><expan><abbr>ე</abbr><ex>პისკოპოსი</ex></expan></roleName>
                    <lb n="2"/><placeName type="ethnic" ref="ბედიელი">ბედიელ</placeName> <roleName nymRef="მიტროპოლიტი">მიტრაპოლიტი</roleName> <persName type="local" key="ანტონ ჟუანისძე [ბედიის მიტროპოლიტი]">ანტონი</persName>
                    <lb n="3"/><supplied reason="lost"><persName>ჟუანისძე</persName> <w lemma="უნდობს"><expan><abbr>შ</abbr><ex>ეუნდო</ex><abbr>ს</abbr></expan></w> <w lemma="ღმერთი"><expan><abbr>ღ</abbr><ex>მერთმა</ex><abbr>ნ</abbr></expan></w> <w lemma="ამინ"><expan><abbr>ა</abbr><ex>მე</ex><ex>ნ</ex></expan></w></supplied>
                </ab>
            </div>
            <div type="translation"><p xml:lang="ka">ამ პალატის აღმშენებელ, ბედიელ მიტროპოლიტ ანტონ ჟუანისძეს შეუნდოს ღმერთმა, ამინ</p></div>

            <div type="commentary"><p xml:lang="ka">წარწერა ქვის ატკეცვის შედეგად ადგილ-ადგილ (მე-2 სტრ. შუა ნაწილი, მე-3 სტრ. თითქმის მთიანად) დაზიანებულია. ლ. ახალაძე: წარწერის ტექსტში მოხსენიებული ისტორიული პირი ანტონ ჟუანისძე შუა საუკუნეების საქართველოს ეკლესიის მნიშვნელოვანი მოღვაწეა. მისი საეკლესიო და საზოგადოებრივი საქმიანობა შეუსწავლელია, თუმცა ისტორიამ შემოინახა ცალკეული მასალები, რომელთა გაცნობა საშუალებას იძლევა მის პიროვნებაში მრავალმხრივ განათლებული და ქართული კულტურის დაწინაურებით დაინტერესებული მოღვაწე დავინახოთ (73.196-200).

როგორც ბედიის მონასტრის სამშენებლო წარწერიდან ჩანს, ანტონ ბედიელის თაოსნობით აშენებულა საეპისკოპოსო პალატა, სადაც ჩვენი აზრით, ინახებოდა ბედიის ცნობილი წიგნთსაცავი და ტაძრის საჭურჭლე. წიგნთსაცავში ანტონის მითითებითა და ზედამხედველობით მიმდინარეობდა ქართულ სიძველეთა განახლება, კერძოდ, მან წესრიგში მოიყვანა ვარძიის ოთხთავი, რომელიც გიორგი მთაწმინდელისეული თარგმანის XII-XIII სს. ხელნაწერს წარმოადგენს. აღნიშნულ ოთხთავზე გაკეთებულია მინაწერები, ერთ-ერთში მთავარეპისკოპოსის ხარისხით იხსენიება ანტონ ჟუანის ძე – მინაწერი №4; „სულკურთხეულისა დადიანისა მამიასს შ(ეუნდვ)ნ(ე)ს ღ(მერთმა)ნ; მათსა მეუღლეს, დედოფალთა დედოფალსა ელენეს [ყოფილსა] ეკატერინეს, შ(ეუნდვ)ნ ღ(მერთმა)ნ; სულსა კურთხეულისა ბედიელ მთავარეპისკოპოსისა ჟუანისძესა ანტონესა შ(ეუნდვ)ნ(ე)ს ღ(მერთმა)ნ; მისთა დედათა და მამათა, შ(ეუნდვ)ნ(ე)ს ღ(მერთმა)ნ“ (50.308).

როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ოთხთავი გიორგი მთაწმინდელის თარგმანს წარმოადგენს და მის ტექსტს ყოველ გვერდზე დართული აქვს პარალელური ადგილების მითითება. ვარძიის ოთხთავს მეტად საყურადღებო თავგადასავალი აქვს. მის ერთ-ერთ მინაწერში მოხსენიებულია „პატრონი იესე“. მინაწერის მიხედვით, ვარძიის ოთხთავი ტყვედ ჩავარდნიათ „თათრებს“, „ოდეს ყეენმა ჯავახეთი აღაოხრა და ვარძიის საყდარი დალეწა“</p></div>          
     
         </body>
    </text>
</TEI>